“Yunanlar, şeylerin bu altında yatan gizemli gücü anlamışlardı. Bize dilimizin en güzel sözcüklerinden birini, 'enthousiasme' sözcüğünü miras bırakanlar onlardır. — Εν Θεος. — İçimizdeki bir Tanrı.”

Pasteur bu sözde, eski Yunanların dünyadaki görünür gerçekliğin ötesinde bir güç sezdiklerini ve bu kavrayışı 'enthousiasme' (coşku) sözcüğüyle dile getirdiklerini söyler. Sözcüğün kökenini Yunanca 'Εν Θεος' (En Theos) olarak açıklar; bu, 'içteki tanrı' ya da 'tanrı içeride' anlamına gelir. Buna göre coşku, bir insanın içinde barındırdığı ilahi bir kıvılcımın harekete geçmesidir.

Bu yorum, coşkuyu yalnızca geçici bir heyecan olarak değil, insana aşkın bir kaynaktan gelen bir güç olarak gören bir anlayışı yansıtır. Pasteur'e göre büyük işler, büyük düşünceler ve ileriye dönük atılımlar bu içsel tanrısal kıvılcım sayesinde doğar. Bilim insanının keşif tutkusu da sanatçının yaratma coşkusu gibi bu içsel kaynaktan beslenir.

Söz, bilim ile manevi değerler arasındaki ilişkiyi reddetmeyen bir bakışı ifade eder. Pasteur, doğa araştırmalarının insanı mekanik bir dünya görüşüne götürmesi gerekmediğini; aksine, evrendeki gizemi fark eden kişinin derin bir hayranlık ve coşku hissedebileceğini anlatır. Bu tutum, bilimsel merakın da bir tür içsel çağrıya uymak olduğunu gösterir.

Bu söz, Pasteur'ün 1882'de yaptığı 'Discours de réception' konuşmasında geçer. Konuşmasında bilimsel araştırmanın insanı doğadaki sonsuzluğa ve gizeme götürdüğünü anlatan Pasteur, eski Yunan düşüncesinden örnekler vererek bilim ile insan ruhunun derin eğilimleri arasındaki bağı vurgular. Arthur Koestler'in 'The Ghost in the Machine' adlı kitabında da bu söze atıf yapılmıştır.