İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Eğer bilgelik dolu olandan boş olana doğru akan bir şey olsaydı, bu iyi olurdu.”

— Platon (MÖ 428 – MÖ 348)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

Antik Yunanca aslı

εὖ ἂν ἔχοι ... εἰ τοιοῦτον εἴη ἡ σοφία ὥστ᾽ ἐκ τοῦ πληρεστέρου εἰς τὸ κενώτερον ῥεῖν ἡμῶν...

Ne anlatıyor?

Sokrates, "Şölen" diyaloğunda bilgeliğin bir kaptan diğerine boşalan sıvı gibi aktarılamayacağını, sevgi ve felsefi arayışın daha karmaşık bir etkileşim olduğunu ima eder. Bu benzetmeyle, bilgeliğin basit bir aktarım nesnesi değil, kişinin kendi çabası ve diyalog yoluyla edindiği bir kavrayış olduğu vurgulanır. Agathon'un yanına oturan Sokrates, onun bilgeliğinin kendisine temas yoluyla geçmesini dileyerek esprili bir dille bu noktayı ortaya koyar.

Bu ifade aynı zamanda Platon'un bilgi kuramının bir yansımasıdır: Bilgi, öğretmenin zihninden öğrencinin zihnine doğrudan "dolup boşalan" bir şey değildir; öğrenme aktif bir hatırlama (anamnesis) ve diyalektik sorgulama sürecidir. Sokrates'in ironisi, Agathon'u över gibi görünürken aslında böyle bir bilgelik akışının imkânsızlığını ve dolayısıyla genç şairin bilgeliğinin de sorgulanabilir olduğunu gösterir.

Günümüzde bu söz, eğitimin yalnızca bilgi aktarımı olmadığını; anlamanın, karşılıklı etkileşim ve kişisel çabayla gelişen bir süreç olduğunu hatırlatır. Uzmanlık ya da bilginin bir otoriteden diğerine mekanik biçimde geçeceği varsayımı, bu ironik sözle nazikçe eleştirilir.

Hangi bağlamda söylendi?

Platon'un "Şölen" (Symposium) diyaloğunda geçer. Agathon'un tragedyadaki zaferini kutlamak üzere verdiği ziyafette Sokrates, geç gelen konuk olarak Agathon'un yanına oturur. Agathon kendisinin yanına gelmesini ister, böylece bilgeliğinin temas yoluyla Sokrates'e akacağını söyler. Sokrates de bu sözle, böyle bir akışın mümkün olsaydı ne kadar iyi olacağını belirterek bu düşünceye ironik biçimde karşılık verir. Diyalog daha sonra aşk (Eros) üzerine bir dizi konuşmaya dönüşür.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler