İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“O zamanın insanları, siz gençler gibi bilge olmadıklarından, safça meşe ve kayaların bile ancak doğruyu söyledikleri sürece konuşmalarını dinlemekle yetinirlerdi; oysa senin için belki kimin konuştuğu ve nereden geldiği fark eder.”

— Platon (MÖ 428 – MÖ 348)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

Antik Yunanca aslı

τοῖς μὲν οὖν τότε, ἅτε οὐκ οὖσι σοφοῖς ὥσπερ ὑμεῖς οἱ νέοι, ἀπέχρη δρυὸς καὶ πέτρας ἀκούειν ὑπ᾽ εὐηθείας, εἰ μόνον ἀληθῆ λέγοιεν: σοὶ δ᾽ ἴσως διαφέρει τίς ὁ λέγων καὶ ποδαπός.

Ne anlatıyor?

Bu sözde Sokrates, genç Phaedrus'a hitap ederek eski kuşakların alçakgönüllü öğrenme tutumunu, gençlerin hitabet ve üsluba duyduğu ilgiyle karşılaştırır. "Meşe ve kayalar" ifadesi, eski insanların doğadaki kâhinlik geleneklerine, özellikle Dodona'daki kutsal meşe ağacının kehanetlerine gönderme yapar. Sokrates'e göre o insanlar, sözün kaynağı ne kadar mütevazı olursa olsun yalnızca doğrulukla ilgileniyorlardı; bugünün gençleri ise içeriğin hakikatinden çok, söyleyenin kimliğine ve üslubunun zarafetine değer veriyor olabilir.

Sözün felsefi derinliği, hakikatin kaynağı ile değeri arasındaki ilişkiyi sorgulamasındadır. Sokrates'in ironik biçimde Phaedrus'u övmesi, aslında gençlerin yanlış bir önceliğe sahip olduğunu ima eder: Doğru bir sözün değeri, onu söyleyenin statüsünden, milliyetinden ya da güzel konuşmasından bağımsız olmalıdır. Bu tema Platon'un diyaloglarında sıkça işlenen "hatip ile filozof" karşıtlığını da yansıtır.

Bugün de bu söz, bilginin kaynağına değil içeriğine odaklanmanın önemini hatırlatır. Sosyal medyada ya da kamusal tartışmalarda bir fikrin kimden geldiğine bakıp içeriğini göz ardı etme eğilimi, Sokrates'in gençlere yönelttiği bu eleştirinin çağdaş bir yankısıdır.

Hangi bağlamda söylendi?

Platon'un "Phaedrus" diyaloğunun 275b-c bölümünde Sokrates'in Phaedrus'a söylediği bir sözdür. Diyalog, Atina dışında İlissos nehri kıyısında geçer ve hitabet, aşk ve yazı üzerine derinleşen bir sohbettir. Sokrates burada Phaedrus'un, Lysias'ın söylevini kimin yazdığına dair tereddütlerini ima ederek, eski insanların sözün kaynağına değil doğruluğuna önem verdiğini belirtir. Bu, diyaloğun yazılı metnin değerini sorguladığı ünlü bölümün hemen öncesine denk gelir.

Kaynak

  • Eser: Phaedrus (2011)
  • Künye: 275b-c, as translated by Joe Sachs in introduction to Aristotle's Physics: A Guided Study (2011), p. 1
  • Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Plato
  • Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler