Ünlü söz
“Bazı kitapları okurken esas olarak yazarın düşünceleriyle meşgul oluruz; bazılarını karıştırırken ise yalnızca kendi düşüncelerimizle.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)
İngilizce aslı
In reading some books we occupy ourselves chiefly with the thoughts of the author; in perusing others, exclusively with our own.
Ne anlatıyor?
Poe bu sözüyle okuma deneyiminin iki farklı ucu arasındaki ayrıma dikkat çeker. Birinci tür okumada okur, yazarın kurduğu dünyaya girer; yazarın akıl yürütme biçimini, savlarını ve imgelerini izler. İkinci türde ise metin, okurun kendi çağrışımlarını uyandıran bir tetikleyiciye dönüşür; okur satırların üzerinde kendi düşüncelerini örer. Poe bu gözlemi, okurun metinle kurduğu ilişkinin edilgen olmak zorunda olmadığını göstermek için yapar.
Bu ayrım, eleştirmen ve denemeci kimliğiyle tanınan Poe'nun okuma edimine bakışını da yansıtır. Ona göre metin ile okur arasındaki alışveriş, yazarın niyetiyle sınırlı değildir. Okur kimi zaman yazarın gölgesinde kalır, kimi zaman metni kendi zihinsel malzemesi için bir sıçrama tahtasına çevirir. İyi bir okur, her iki mod arasında bilinçli bir denge kurabilendir.
Bugün bu söz, okuma pratiğinin kişiselliğini ve çok katmanlılığını hatırlatan bir uyarı niteliği taşır. Aynı kitap, farklı zamanlarda, farklı ruh hallerinde okunduğunda bambaşka deneyimler sunabilir. Poe'nun vurgusu, okurun aktif bir katılımcı olduğu gerçeğine yöneliktir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Poe'nun "Marginalia" başlığı altında topladığı kısa not ve gözlemlerinden alınmıştır. Kasım 1844'te yayımlanan bu yazılar, onun okuma alışkanlıkları, edebiyat eleştirisi ve zihinsel süreçler hakkındaki parçalı düşüncelerini içerir. Poe'nun yaşamının olgunluk dönemine denk gelen bu metinler, yazarın okur ve metin arasındaki ilişkiyi bir denemeci titizliğiyle tartıştığını gösterir.
Kaynak
- Eser: Marginalia (November 1844)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Edgar_Allan_Poe
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Hristiyan âlemindeki en iyi satranç oyuncusu, satrancın en iyi oyuncusundan pek fazlası olmayabilir; ama vistteki ustalık, zihnin zihinle mücadele ettiği bütün bu daha önemli girişimlerde başarı kapasitesini ima eder.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)
“Benim için şiir bir amaç değil, bir tutku olmuştur; ve tutkulara saygı gösterilmelidir: onlar, insanlığın önemsiz karşılıkları ya da daha da önemsiz övgüleri gözetilerek keyfi biçimde uyandırılamazlar, uyandırılmamalıdırlar.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)
“Duyduğun hiçbir şeye inanma, gördüğünün ise yalnızca yarısına.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)
“Bir zamanlar kasvetli bir gece yarısı, bitkin ve yorgun, unutulmuş bilginin pek çok tuhaf ve eski cildi üzerine düşünürken – neredeyse uyukluyordum, başımı sallıyordum – birden bir tıkırtı geldi; sanki biri yavaşça, odamın kapısını tıklatıyordu, tıklatıyordu.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)
“Bir şeyi anında unutmak istiyorsan, o şeyin hatırlanması gerektiğini not et.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)
“Vadilerimizin en yeşilinde, İyi meleklerin mesken tuttuğu, Bir zamanlar zarif ve görkemli bir saray — Işıltılı saray — başını yükseltirdi.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)