Ünlü söz
“Bilgili bir budala, cahil bir budaladan daha budaladır.”
— Molière (1622 – 1673)
Fransızca aslı
Un sot savant est sot plus qu'un sot ignorant.
Ne anlatıyor?
Molière bu sözüyle bilginin tek başına insanı bilge yapmadığını, hatta yanlış kullanıldığında bilgisizliğin yol açtığından daha büyük bir budalalığa dönüşebileceğini anlatır. Cahil budalanın sınırlılığı bellidir; ne bilmediğini bilmemenin verdiği bir tür mazuriyet içindedir. Oysa bilgili budala, öğrendiklerini yanlış yorumlar, bilgisini kibirle süsler ve çevresine yanlış örnek olur. Bilgi onun elinde kendi dar görüşlülüğünü meşrulaştıran bir araca dönüşür.
Sözdeki karşıtlık, Molière'in sahne sanatında sık kullandığı taşlama yöntemini yansıtır. İzleyici önce 'bilgili' sözcüğünün olumlu çağrışımına kapılır, sonra bu bilgililiğin budalalığı nasıl büyüttüğünü görür. Molière özellikle yarım yamalak öğrenmenin, özentili bilgiçliğin toplumda açtığı gülünçlükleri hedef alır.
Bugünün okuruna bu söz, bilgiye erişimin kolaylaştığı ancak bilgiyi değerlendirme yeteneğinin aynı hızla gelişmediği bir çağda da anlamlıdır. Öğrenmek yetmez; öğrenileni akıl süzgecinden geçirmek, bağlamına oturtmak ve alçakgönüllülükle taşımak gerekir.
Hangi bağlamda söylendi?
Söz, Molière'in 1672'de sahnelenen Les Femmes Savantes (Bilgiç Kadınlar) adlı komedyasından alınmıştır. Oyun, dönemin Paris salonlarında moda olan yüzeysel bilgiçliği, sahte entelektüelliği ve bilimsel gösteriş merakını taşlar. Molière burada öğrenme tutkusunu değil, bilgiyi içselleştirmeden kibirle sergileyen züppeliği eleştirir. Söz, oyunun taşlama dilinin özlü bir yansımasıdır.
Kaynak
- Eser: Les Femmes Savantes (1672)
- Künye: A learned fool is more foolish than an ignorant one.
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Moli%C3%A8re
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Afyon neden uyutur? … Çünkü onda uyutucu bir güç vardır.”
— Molière (1622 – 1673)
“Bütün Napoli'yi tanıyan bir adamın karşısında konuşuyorsunuz.”
— Molière (1622 – 1673)
“Efendimiz Jüpiter hapı yaldızlamayı iyi bilir.”
— Molière (1622 – 1673)
“Düzyazı olmayan her şey nazımdır; nazım olmayan her şey de düzyazıdır.”
— Molière (1622 – 1673)
“Vallahi, kırk yılı aşkın süredir düzyazı konuşuyorum da haberim yokmuş.”
— Molière (1622 – 1673)
“Ah, bir şeyler bilmek ne güzel şey!”
— Molière (1622 – 1673)