“Afrika kıyılarından gelen, bu bakımdan, aşağılık efendisinin ruhunun çoğu zaman kavramakta güçlük çektiği bir yüce gönüllülük derecesine sahip olmayan tek bir zenci yoktur. Talih, insanlık üzerindeki egemenliğini hiçbir zaman, bu kahraman milletleri Avrupa'nın zindanlarının tortusuna, geldikleri ülkelerin de gittikleri ülkelerin de erdemlerine sahip olmayan ve havailikleri, gaddarlıkları ve alçaklıkları onları haklı olarak mağlupların hor görmesine maruz bırakan zavallılara boyun eğdirdiği zamankinden daha acımasızca göstermemiştir.”

Bu pasajda Adam Smith, köleleştirilen Afrikalıların onurunu ve metanetini, onları köleleştiren Avrupalıların ahlaki yozlaşmasıyla karşılaştırır. Smith, Afrikalıların taşıdığı yüce gönüllülüğü vurgular; buna karşılık köleleştirenleri, Avrupa toplumlarının en aşağı kesimlerinden gelmiş, her iki dünyanın da erdemlerini yitirmiş kişiler olarak tasvir eder. Güçlü bir ironiyle, fethedenlerin aslında ahlaken alt düzeyde olduğunu, mağlupların ise ruhsal üstünlüğe sahip bulunduğunu söyler.

Smith'in kullandığı "kahraman milletler" ifadesi, Afrika toplumlarına duyduğu saygının göstergesidir. Burada kölelik kurumunu yalnızca ekonomik bir ilişki olarak değil, aynı zamanda derin bir ahlaki çarpıklık olarak değerlendirir. Köle edenlerin "havailik, gaddarlık ve alçaklık"la nitelenmesi, onları köleleştirilenlerin gözünde bile hor görülür kılan bir çöküşü ifade eder.

Bu pasaj, Smith'in aydınlanma düşüncesi içindeki konumunu da aydınlatır. On sekizinci yüzyılda kölelik üzerine yazan pek çok düşünür, bu kurumu daha çok ekonomik verimlilik açısından tartışırken, Smith burada açık bir ahlaki yargıda bulunur: Kölelik, kurbanlarını değil, uygulayanları insanlıktan çıkarır. Bu, onun sempati kuramının da bir uzantısıdır; çünkü başkalarının acısını duyumsama yetisi, ahlaki yargının temelidir ve kölelik bu yetiyi yok eden bir düzendir.

Bu söz, Adam Smith'in "The Theory of Moral Sentiments" adlı eserinin V. Kısım, II. Bölümünden alınmıştır. Smith, kitabın bu bölümünde gelenek ve modanın ahlak duyguları üzerindeki etkisini tartışırken, kölelik kurumuna dair değerlendirmelerde bulunur. On sekizinci yüzyıl ortalarında köle ticareti Atlantik ekonomisinin önemli bir parçasıyken, Smith bu kurumu ahlaki açıdan mahkûm eden ifadeler kullanmıştır.