Ünlü söz
“Dolayısıyla doğal fiyat, adeta bütün metaların fiyatlarının sürekli olarak kendisine doğru çekildiği merkezi fiyattır.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
İngilizce aslı
The natural price, therefore, is, as it were, the central price, to which the prices of all commodities are continually gravitating.
Ne anlatıyor?
Smith burada fiyatların piyasadaki hareketini yerçekimi benzetmesiyle açıklar. Ona göre her malın bir 'doğal fiyatı' vardır; bu fiyat, o malı üretmek için gereken emek, sermaye ve toprağın doğal getirileriyle belirlenir. Piyasadaki fiili fiyatlar ise arz ve talebe göre sürekli dalgalanır; bazen doğal fiyatın üstüne çıkar, bazen altına iner. Ancak bu dalgalanmalar kalıcı değildir.
Yerçekimi imgesi güçlü bir anlam taşır: Tıpkı cisimlerin görünürdeki hareketleri ne olursa olsun bir merkeze doğru çekilmesi gibi, piyasa fiyatları da uzun vadede doğal fiyata yaklaşır. Piyasada bir malın fiyatı doğal fiyatının üstüne çıktığında, üreticiler daha çok kâr elde etmek için o malı daha çok üretir; arz artınca fiyat düşer. Fiyat doğal fiyatın altına indiğinde ise tersi olur. Böylece piyasa, görünmez bir mekanizmayla fiyatları doğal fiyata doğru ayarlar.
Bu fikir, Smith'in genel iktisat anlayışını yansıtır: Piyasa, kısa vadede düzensiz görünse de, uzun vadede kendi kendini düzenleyen bir sisteme sahiptir. Bugün bu görüş, serbest piyasa ekonomisinin temel varsayımlarından biri olarak hâlâ tartışılmaktadır.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, yine 'Ulusların Zenginliği' adlı eserin birinci kitabının yedinci bölümünde geçer. Bölümde Smith, doğal fiyat kavramını tanımladıktan sonra piyasa fiyatlarının bu doğal fiyat etrafında nasıl dalgalandığını ve uzun vadede ona nasıl yaklaştığını açıklar. Yerçekimi benzetmesi, piyasa fiyatlarının kendi kendini düzenleyen hareketini anlatmak için kullanılır.
Kaynak
- Eser: Book I
- Künye: Chapter VII, p. 69.
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Adam_Smith
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Dolayısıyla toplum ve sohbet, zihin herhangi bir zamanda talihsiz bir şekilde dinginliğini kaybetmişse onu yeniden kazanmanın en güçlü çareleri olduğu gibi; öz tatmin ve haz için bu denli gerekli olan o dengeli ve mutlu mizacın da en iyi koruyucularıdır. İnziva ve derin düşünce insanları, ister keder ister kırgınlık üzerine evde kara kara düşünmeye yatkın olanlar, çoğu zaman daha fazla insaniyete, daha fazla cömertliğe ve daha ince bir onur duygusuna sahip olsalar da, dünya adamları arasında bu denli yaygın olan o mizaç dengesine nadiren sahiptirler.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Bedenin rahatlığı ve zihnin huzuru bakımından, hayatın bütün farklı katmanları neredeyse aynı düzeydedir ve yol kenarında güneşlenen dilenci, kralların uğrunda savaştığı o güvenliğe sahiptir.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Emeğin üretken güçlerindeki en büyük gelişme ve onun herhangi bir yerde yönlendirilmesinde ya da uygulanmasında gösterilen beceri, el yatkınlığı ve sağduyunun büyük kısmı, iş bölümünün sonuçları gibi görünmektedir.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Her ulusun yıllık emeği, o ulusun yıllık olarak tükettiği bütün yaşam gereksinimlerini ve kolaylıklarını asıl olarak sağlayan kaynaktır.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Gerçekte, madeni parada yer alan farklı metallerin değerleri arasındaki herhangi bir düzenlenmiş oran devam ettiği sürece, en değerli metalin değeri bütün paranın değerini düzenler.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Birlik, bu ülkeye sonsuz iyilik getirmiş bir önlemdi.”
— Adam Smith (1723 – 1790)