İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Bu adam tanrılara ölüdür, ona değil.”

— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

Antik Yunanca aslı

θεοῖς τέθνηκεν οὗτος, οὐ κείνοισιν, οὔ.

Ne anlatıyor?

Bu söz, insanın yaşarken birileri için çoktan ölmüş olabileceğini ama bir başkası için hâlâ yaşadığını anlatır. Sofokles burada ölümün yalnızca bedensel bir son olmadığını, insanın toplumsal ve tanrısal düzlemdeki varlığının da söz konusu olduğunu gösterir. Bir kişi fiziksel olarak hayatta olsa bile, onu önemseyenler nezdinde artık yok sayılabilir.

İfadedeki 'keinosin' (ona) belirsiz bir kişiye, muhtemelen hayatta olan bir yakına veya düşmana işaret eder. Konuşmacının bu ayrımı yapması, ölümün herkes için aynı anda ve aynı biçimde gerçekleşmediği düşüncesini güçlendirir. Tanrılar katında artık yaşamayan biri, insan dünyasında hâlâ bir varlık taşıyabilir; ya da tam tersi.

Bu söz, Antik Yunan'daki onur ve utanç kavrayışıyla da ilgilidir. Bir kişinin toplumsal itibarı, tanrılarla ilişkisi, yaptıkları ve başına gelenler, onun gerçek anlamda 'yaşıyor' sayılıp sayılmayacağını belirleyebilir. Bugünün okuru için bu ifade, insanın varoluşunun yalnızca biyolojik bir süre olmadığını, başkalarıyla ve inanç dünyasıyla kurduğu bağlarla şekillendiğini hatırlatır.

Hangi bağlamda söylendi?

Ajax'ın intiharının ardından söylenir. Oyunda, tanrıça Athena'nın öfkesine uğrayan Ajax'ın çöküşü ve ölümü anlatılır. Bu dize, onun tanrılar nezdindeki durumunu, insanlar arasındaki anlamından ayıran bir yorum olarak yer alır. Sofokles, kahramanın trajik sonunu tanrısal ve insani düzlemler arasındaki gerilimle yansıtır.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler