Ünlü söz
“Düşmanlara gülmek en tatlı kahkaha değil midir?”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
Antik Yunanca aslı
οὔκουν γέλως ἥδιστος εἰς ἐχθροὺς γελᾶν;
Ne anlatıyor?
Sofokles'in bu sözü, insan doğasındaki en ilkel ve güçlü duygulardan biri olan düşmanına karşı üstünlük kurma arzusunu dile getirir. Kahkaha burada sadece neşe değil, aynı zamanda intikamın ve zaferin getirdiği hazdır. Antik Yunan düşüncesinde gülmek, özellikle rakibin düştüğü duruma gülmek, hem bir güç gösterisi hem de toplumsal bir yargılama biçimi olarak görülürdü. Sofokles bu sözle, tragedyada seyircinin kahramanın öfkesiyle özdeşleşmesini sağlar; çünkü düşmanın acısına gülmek, adaletin yerini bulduğuna dair karanlık bir tatmin içerir.
Ancak bu cümle aynı zamanda bir uyarıdır. Trajedide bu tür duyguların hâkim olduğu karakterler genellikle felakete sürüklenir. Sofokles'in kahramanları çoğu zaman aşırı gurur ve öfke nedeniyle yıkım yaşar. Bu söz, insanın düşmanının düşüşünden duyduğu hazzın ne kadar doğal ama aynı zamanda tehlikeli olduğunu hatırlatır. Günümüzde de kişisel veya toplumsal çatışmalarda bu duygunun hâlâ ne kadar canlı olduğu görülür; fakat olgun bir bakış, düşmanın acısına gülmenin çoğu zaman kişiyi insanlıktan uzaklaştırdığını bilir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu sözün hangi bağlamda ve ne zaman söylendiği güvenilir kaynaklarda belgelenmemiş; bu yüzden tahmin yürütmüyoruz.
Kaynak
- Eser: Ajax
- Künye: Line 79 (tr. R. C. Jebb, 1896)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Sophocles
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Alçakça kazançlar felaketler doğurur.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Çünkü, efendim, felakete uğrayanlarda bir kez doğmuş olan akıl asla yerinde durmaz, dışarı çıkar.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Hastayken boş konuşmak, aklı başında bir adamın işi değildir.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Ey acıyı bilmeyen Uyku, ey dertleri tanımayan Uyku, esintisiyle bize gel, iyilik getiren, iyilik getiren, ey efendi!”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Çünkü karamsar düşünceler hastalıklar doğurur.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Hiçbir şeyi düşünmemekte hayat en tatlıdır.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)