Ünlü söz
“Hastayken boş konuşmak, aklı başında bir adamın işi değildir.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
Antik Yunanca aslı
τὸ γὰρ νοσοῦντι ληρεῖν ἀνδρὸς οὐχὶ σώφρονος.
Ne anlatıyor?
Bu söz, acı ve sıkıntı içinde olan bir insanın boş, anlamsız ya da ölçüsüz konuşmasının sağduyulu bir kişiye yakışmadığını ifade eder. Sofokles'in buradaki vurgusu, acının ve hastalığın insanı zayıf düşürmesine rağmen, aklı başında bir kişinin kendini tutması ve boş laflara kapılmaması gerektiğidir. Hastalık ve acı, insanı şikâyete, boş konuşmaya ve ölçüsüz tepkilere sürükleyebilir; fakat erdemli ve ölçülü insan, böyle anlarda bile itidalini korumaya çalışır.
Bu düşünce, Antik Yunan'daki sophrosyne (ölçülülük, sağduyu) kavramıyla bağlantılıdır. Bu kavram, insanın her durumda, özellikle de zor anlarda, kendi davranış ve sözlerini kontrol altında tutmasını idealize eder. Trajedi kahramanları çoğu zaman bu ölçülülüğü kaybettiklerinde yıkıma sürüklenir.
Bugün de bu söz, zor durumda olan bir insanın bile düşünmeden konuşmaması, özellikle acı ve sıkıntı anlarında sözlerini tartması gerektiğini hatırlatır. Acı, insanı mazur gösterebilir; fakat sağduyu, en zor anlarda bile kendine hâkim olmayı gerektirir.
Hangi bağlamda söylendi?
Sofokles'in Trachiniae adlı tragedyasının 434–435. satırlarından alınmıştır. Bu söz, oyunda Deianeira ile bir haberci ya da başka bir karakter arasındaki diyalog bağlamında, hastalık veya acı içindeki birinin boş konuşmasının uygunsuzluğu üzerine söylenir. Koşulların insanı ölçüsüz sözlere sürüklese de, sağduyulu birinin buna kapılmaması gerektiği vurgulanır.
Kaynak
- Eser: Trachiniae
- Künye: Lines 434–435 (tr. E. H. Plumptre, 1865)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Sophocles
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Kazanç tatlıdır, yalanlardan gelse bile.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Bu bir düzen değil, talihsiz adam, hayır; senin cinnet dolu aklının düzensizliği olarak görünürdü.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Hiçbir şeyi düşünmemekte hayat en tatlıdır.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Alçakça kazançlar felaketler doğurur.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Çünkü, efendim, felakete uğrayanlarda bir kez doğmuş olan akıl asla yerinde durmaz, dışarı çıkar.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Zeus benim hükümdarımdır, ölümlülerden ise hiç kimse.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)