Ünlü söz
“Ey acıyı bilmeyen Uyku, ey dertleri tanımayan Uyku, esintisiyle bize gel, iyilik getiren, iyilik getiren, ey efendi!”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
Antik Yunanca aslı
Ὕπν᾿ ὀδύνας ἀδαής, Ὕπνε δ᾿ ἀλγέων, εὐαὴς ἡμῖν ἔλθοις, εὐαίων, εὐαίων, ὦναξ.
Ne anlatıyor?
Bu sözde Uyku, hem bedensel hem de ruhsal acıyı dindiren bir tanrı olarak kişileştirilir. 'Acıyı bilmeyen' ve 'dertleri tanımayan' ifadeleri, uykunun insanı ıstıraptan geçici olarak uzaklaştırma gücünü vurgular. Uyku bir dinlenme hali olduğu kadar, acının bilince ulaşamadığı bir sığınaktır. Konuşmacı, uykuyu âdeta bir kurtarıcı gibi, yumuşak bir esintiyle gelmesi için çağırır. 'Efendi' anlamındaki 'anax' sözcüğü, uykunun insanı teslim alan egemen gücünü ima eder.
Sofokles'in tragedyasında bu çağrı, acı nöbetinin geçmesinden sonra yapılır. Uyku, ölümün kardeşi olarak düşünülse de burada ölümden ayrılır: Ölüm kalıcı bir kaçış, uyku ise geçici bir mühlettir. İkisinin yan yana işlenmesi, acı çeken insanın ruh halindeki gelgitleri yansıtır.
Modern okur için bu söz, uykunun tedavi edici ve onarıcı gücüne dair eski bir kavrayışı ortaya koyar. Uyku, insanın acı karşısındaki en eski sığınaklarından biri olarak kalmıştır; bu çağrı, o evrensel ihtiyacı antik bir sesle duyurur.
Hangi bağlamda söylendi?
Philoctetes tragedyasında, Philoktetes'in şiddetli acı nöbeti sona erer ve uyku bastırır. Bu sözler, Philoktetes uykuya dalmadan hemen önce ya da uykunun gelişini karşılarken söylenir. Koro ile diyalog halinde, uyku tanrısı Hypnos'a yönelik bir kutsama ve davet niteliği taşır. Acıların dindiği o kısa süreli huzur anı, eserin dramatik yapısında bir soluklanma noktasıdır.
Kaynak
- Eser: Philoctetes
- Künye: Lines 827–830 (tr. R. C. Jebb, 1890)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Sophocles
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Hiçbir şeyi düşünmemekte hayat en tatlıdır.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Alçakça kazançlar felaketler doğurur.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Çünkü, efendim, felakete uğrayanlarda bir kez doğmuş olan akıl asla yerinde durmaz, dışarı çıkar.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Hastayken boş konuşmak, aklı başında bir adamın işi değildir.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Çünkü karamsar düşünceler hastalıklar doğurur.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Cesaret et bana, cesaret et evladım. Gökte her şeyi gören ve hükmeden yüce Zeus hâlâ var.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)