Ünlü söz
“İnsan yalnızca bir nefes ve bir gölgedir.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
Antik Yunanca aslı
ἄνθρωπός ἐστι πνεῦμα καὶ σκιὰ μόνον.
Ne anlatıyor?
Sofokles'in bu kısa fragmanı, insanın varoluşsal kırılganlığını ve geçiciliğini yoğun biçimde ifade eder. "Pneuma" (nefes, soluk) ve "skia" (gölge) imgeleri, insan yaşamını hem maddi hem manevi açıdan geçici ve uçucu bir nitelikle tanımlar. Nefes, yaşamın en temel ve en kırılgan göstergesidir; bir an var olur, sonra kaybolur. Gölge ise ışıkla beliren ama elle tutulamayan, süreksiz bir varoluşa işaret eder.
Bu düşünce, antik Yunan bilgeliğinde insanın tanrılar karşısındaki konumunu sıkça vurgulayan bir temadır. İnsan, güç ve kalıcılık yanılsamasına kapılsa da esasında anlık ve kırılgandır. Sofokles'in tragedyalarında bu bilgi, büyük yıkımların ardından dile getirilir; izleyiciye hem bir tevazu hem de bir teselli kaynağı olur. Bugün için de söz, insan ömrünün kısalığı ve alçakgönüllülük üzerine güçlü bir düşünme davetidir; büyük tutkular ve hırslar, nefes ile gölgenin hafifliği karşısında göreceleşir.
Hangi bağlamda söylendi?
Sofokles'in günümüze tam metni ulaşmamış, yalnızca fragmanları bilinen bir oyunundan alınmıştır. Verilen künye TrGF 13 ve E. H. Plumptre tarafından yapılan 1865 tarihli çeviriyi gösterir. Fragmanın hangi oyuna ait olduğu ve hangi karakter tarafından söylendiği kesin olarak belirtilmediği için ek bağlam verilmesi doğru olmaz.
Kaynak
- Eser: From known plays
- Künye: Frg. 13 TrGF (tr. E. H. Plumptre, 1865)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Sophocles
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Böyle dostları yitirenler sevinir, onlara sahip olanlar ise kaçmak için dua eder.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Kötülüklerin iknası hızlı yol alır.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Bu bir düzen değil, talihsiz adam, hayır; senin cinnet dolu aklının düzensizliği olarak görünürdü.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Hiç kimse istemeden hata yaptığı için kötü değildir.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Çünkü aşk yalnızca erkeklerin üzerine gelmez, kadınların da üzerine gelmez, tanrıların yukarıdaki ruhlarını bile altüst eder ve denize açılır; onu engellemeye her şeye gücü yeten Zeus'un bile gücü yetmez, o da boyun eğer ve isteyerek ona eğilir.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Susamış birine her türlü bilgece sözü sunsan da, ona içecek vermekten daha fazla zevk veremezsin.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)