Ünlü söz
“Soylu kişi ya güzel yaşamalı ya da güzel ölmelidir.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
Antik Yunanca aslı
ἀλλ᾿ ἢ καλῶς ζῆν ἢ καλῶς τεθνηκέναι τὸν εὐγενῆ χρή.
Ne anlatıyor?
Bu söz, kahramanlık etiğinin özlü bir ifadesidir. 'Güzel yaşamak' (καλῶς ζῆν) ve 'güzel ölmek' (καλῶς τεθνηκέναι), Antik Yunan düşüncesinde yalnızca estetik bir tercih değil, aynı zamanda ahlaki bir zorunluluktur. Buradaki 'güzel' kavramı, fiziksel güzellikten çok onurlu, erdemli, toplumun değer verdiği şekilde bir hayat sürmeyi ve gerektiğinde yine onurlu bir ölümü seçebilmeyi ifade eder.
Sofokles'in kahramanları genellikle bu ikilemle karşı karşıya kalır. Ajax da onurunu yitirdiğini düşündüğü için ölümü seçer. Bu yüzden söz, yalnızca genel bir özdeyiş değil, aynı zamanda tragedyadaki karakterin içinde bulunduğu ahlaki çıkmazın anahtarıdır. Günümüzde bu söz, onurlu bir yaşamın ve onurlu bir ölümün ne anlama geldiği üzerine düşünmeye davet eden evrensel bir ifade olarak okunabilir.
Hangi bağlamda söylendi?
Sofokles'in Ajax tragedyasında, Ajax'ın onurunu kurtarmak için intiharı düşündüğü monologdan bir bölümdür. Ajax, Akhilleus'un silahlarının kendisine verilmemesi üzerine içine düştüğü utançtan kurtulmak için ölümü seçmeyi tartışırken bu sözü söyler.
Kaynak
- Eser: Ajax
- Künye: Lines 479–480 (tr. R. C. Trevelyan, 1919)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Sophocles
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Kazanç tatlıdır, yalanlardan gelse bile.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Kötülüklerin iknası hızlı yol alır.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Sahte sözler meyve vermez.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Bu bir düzen değil, talihsiz adam, hayır; senin cinnet dolu aklının düzensizliği olarak görünürdü.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Hiç kimse istemeden hata yaptığı için kötü değildir.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)
“Susamış birine her türlü bilgece sözü sunsan da, ona içecek vermekten daha fazla zevk veremezsin.”
— Sofokles (MÖ 496 – MÖ 406)