Ünlü söz
“Tartışmada otoriteye başvuran kişi aklını değil, belleğini kullanır.”
— Leonardo da Vinci (1452 – 1519)
İtalyanca aslı
Whoever in discussion adduces authority uses not intellect but rather memory.
Ne anlatıyor?
Bu söz, bir iddiayı yalnızca bir otoritenin görüşüne dayanarak savunmanın düşünsel bir zaaf olduğunu anlatır. Leonardo da Vinci burada "akıl" ile "bellek" arasına kesin bir çizgi koyar: Akıl, verileri tartan, karşılaştıran ve sonuç çıkaran etkin bir yetidir; bellek ise yalnızca başkalarından duyulmuş ya da okunmuş bilgileri saklayan bir depo gibidir. Otoriteye yaslanmak, düşünmek yerine bir ismi, bir kaynağı ya da bir geleneği tekrarlamaktır.
Rönesans döneminde antik yazarlara ve kilise otoritesine körü körüne bağlılık yaygındı. Leonardo'nun sözü, bu tutuma karşı doğrudan deneyime ve gözleme dayalı bir bilgi anlayışını savunur. Ona göre hakikat, otorite zincirinin ucunda değil, insanın kendi aklıyla yaptığı sorgulamada ortaya çıkar. Bu nedenle söz, bir yandan entelektüel bağımsızlığı yüceltirken öte yandan eleştirel düşüncenin önemini vurgular.
Bugün de bu söz, özellikle bilgi kirliliğinin yoğun olduğu bir çağda, bir görüşü yalnızca "önemli biri söylemiş" diye kabul etmenin yanıltıcı olabileceğini hatırlatır. Kaynaklara saygı duymak başka, düşünmeyi onlara devretmek başkadır.
Hangi bağlamda söylendi?
Leonardo da Vinci'nin resim üzerine tuttuğu notlardan derlenen ve ölümünden sonra yayımlanan 'Book on Painting' (Resim Kitabı) geleneğinin bir parçasıdır. Sözün yer aldığı 'I Prolegomena and General Introduction to the Book on Painting' başlıklı bölüm, eserin genel giriş mahiyetindeki kısımlarını içerir. 1957'de Rudolf Flesch'in derlediği alıntı kitabında aktarılmıştır. Bu notlar, Leonardo'nun yalnızca sanat değil, bilgi ve yöntem üzerine düşüncelerini de yansıtır.
Kaynak
- Eser: I Prolegomena and General Introduction to the Book on Painting (1957)
- Künye: As quoted in The Book of Unusual Quotations (1957) by Rudolf Flesch, p. 12
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Leonardo_da_Vinci
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Hocasını geçemeyen öğrenci kötü bir öğrencidir.”
— Leonardo da Vinci (1452 – 1519)
“Söyle bana, hiçbir şey yapılmış mıydı?”
— Leonardo da Vinci (1452 – 1519)
“Bilim, uzay ve zamandaki şeylerin ve olayların karşılıklı bağlantısını belirleyen genel kurallar koymaya çalışır. Bu kurallar ya da doğa yasaları için genel ve istisnasız bir geçerlilik talep edilir – kanıtlanmaz.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Ancak fiziğin alan kavramına, yani sürekli yapılara dayandırılamamasını kesinlikle mümkün görüyorum. O zaman kütleçekim teorisi dahil bütün hayal şatomdan geriye hiçbir şey kalmaz.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Tanrı kurnazdır, ama kötü niyetli değildir.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Kuantum mekaniği çok saygı uyandırıcıdır. Ama içimden bir ses bunun asıl doğru olmadığını söylüyor. Bu teori çok şey sağlıyor, ama bizi İhtiyar'ın sırrına pek yaklaştırmıyor. Her hâlükârda ben, onun zar atmadığından eminim.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)