Bir Dem Ol Dilber Cemalinden Irak Olmak Ne Güç

Mihrî Hatun’un şiirinde sevgiliden ayrı kalmanın ve ona ulaşamamanın güçlüğü anlatılır. “Bir dem”, sözlükteki anlamıyla bir nefes, bir soluktur; şair, sevgilisiz dünyada bir nefes bile sağ kalmanın zor olduğunu söyler. Buradaki “ben” şiirin konuşan kişisini, “yanında” ise bir şeye ya da kişiye göre, nispetle bulunmayı anlatır.

Gül, gonca ve bülbül sevilenin güzelliğini ve âşığın sevgisini çağrıştırırken diken, yara ve hançer acıyı öne çıkarır. Goncanın yanında diken olmak “hoş” gösterilir; buna karşılık bülbülün bağrında yara olmak ve sevgilinin öfkeli bakışıyla hançerlenmek güçtür. Bu karşıtlık, sevgiliye yakınlığın bile acıyla iç içe olabileceğini düşündürür.

Şair kendisini sevgilinin eşiğine yüz süremeyen bir yoksul gibi gösterir; hükümdarın eşiğinde yasaklı kalma imgesi, ona erişemeyişini vurgular. Son bölümde güzellik bahçesi, bülbül ve karga imgeleriyle âşığın kendini sevgilinin çevresine ait olmayan biri gibi duyumsaması belirir. Şiirin ana duygusu özlem, aşk acısı ve dışlanmışlıktır.