Şiir
Bir Dil ki bî Mahabbet Ola Merhamet M'olur
Şiir açıklaması
Nâbi, şiirde merhametin sevgisiz bir gönülde bulunup bulunamayacağını sorar. Mumsuz bir evin yaşanabilirliğiyle merhametsiz gönlü yan yana getirerek sevgi ve şefkatin önemini vurgular. Ardından çaresizlik ve yakarışın çözüm arayışında yerini, kibrin ise bağışlanmaya araç olup olamayacağını düşündürür.
Şair, bilgi ve öğrenmenin başkalarına yarar sağlamasının güzel ahlâkla anlam kazandığını belirtir. Gözyaşı ve iç çekiş imgeleriyle sıkıntıyı; ölçüsüzlükle de esenliğin bozulmasını anlatır. Makam düşkününe seslenerek, takdir elverişli değilse el etek öpmenin fayda getirip getirmeyeceğini sorgular. Son bölümde kanaati bir hüma kuşu imgesiyle anıp, hoşnutluk ve yetinmenin zenginlik kadar değerli olduğunu söyler; böylece gerçek zenginliğin yalnızca hükümdarlık ve egemenlik olmadığını düşündürür.
Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Metindeki kelimelerin anlamları
- mağfiret
- bağışlama
- saltanat
- bir ülkede hükümdarın, padişahın, sultanın egemen olması
- gurur
- kendini beğenme, büyüklenme, benlik, kibir
- şem
- mum
- meskenet
- miskinlik, beceriksizlik
- merhamet
- Bir kimsenin veya bir başka canlının karşılaştığı kötü durumdan dolayı duyulan üzüntü, acıma.
- maslahat
- Düzeltici ve iyileştirici şey, fayda, önemli iş, mesele
- vasıta
- araç
- afiyet
- hasta olmama durumu, sağlık, esenlik
- olursa
- olur ve ise kelimelerinin kaynaşması
- takdir
- beğenme, beğenip belirtme, değer verme
Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)