İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Zevk-ı Gam Dilde midir Dağda mı Tende midir

Nâbi · Nâbi kimdir?

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
Zevk-ı gam dilde midir dağda mı tende midir Neşve bülbülde midir gülde mi gül-şende midir Oldu ser-mâye-i hayret bana bîm ü ümmîd Bilemem eyleyecek girye midir hande midir Oldu bâzîçe-i aşkında nihân hâtem-i dil Çîn-i zülfünde midir sende midir bende midir Gül hem açıldı hem ârâyiş-i destâr oldu Bülbül-i bî-haber âyâ dahi şivende midir O tevazu' anı mümtâz-ı cihan etmişdir Nahl-i gül bağda bihûde ser-ef gende midir Dür ü mercan bulunurmuş tutalım deryada Bu kadar çîn-i cebin satmağa erzende midir Hâh ü na-hâh olur âvîze-i gûş-i ahbâb Nâbiyâ her gazelin böyle hoş-âyende midir

Şiir açıklaması

Şiirde şair, aşkın ve gamın insanda uyandırdığı duyguları sorularla anlatır. “Zevk-ı gam dilde midir dağda mı tende midir” dizesinde gamın, yani tasa ve üzüntünün verdiği hoş duygunun gönülde mi, bedende mi bulunduğunu sorgular. Gül ve bülbül imgeleriyle sevilenin güzelliğini ve bu güzellik karşısında duyulan coşkuyu dile getirir. Bülbülün gülün açışından habersiz olup olmadığını sorarken de çevresindeki güzelliği fark etmeyen kişiyi düşündürür.

Şairin sözlerinde hayret ve kararsızlık öne çıkar: korku ile ümit arasında gülmek mi ağlamak mı gerektiğini bilemez. Aşkın gönülde saklı bir mühür gibi durduğunu söyler; bu mührün sevgilide mi, gönül sahibi kulda mı olduğunu sorar. Sevgilinin tevazusu, yani alçak gönüllülüğü, onun ayrıcalığını vurgulayan bir özellik olarak sunulur. Son bölümde şair, gazellerinin dostların kulağına takılan bir süs gibi ulaşabileceğini ifade eder; şiirin güzelliğini ve dinleyicide bırakacağı etkiyi sorgulayarak bitirir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

tevazu
alçak gönüllülük
zevk
hoşa gitmek veya çekici bir şeyin elde edilmesinden, düşünülmesinden doğan hoş duygu, haz
destar
Sarık
hayret
beklenmedik, garip bir şeyin sebep olduğu şaşkınlık, şaşırma
ser
baş
bende
köle, kul
gam
tasa, kaygı, üzüntü
her
önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)