İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Dostum Çün Yüze Gülmek Eylemişsin Hu Sana

Mihrî Hatun

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
Dostum çün yüze gülmek eylemişsin hu sana Yüri iy herca'i var şimden gerü ya hu sana Gel akıtma gözlerümün kanlu yaşın sevdügüm Ocaguna su koyar hayr itmez āhir bu sana Çeşmine cān virdün ey dil pendümi gūş itmedün Gör nice sihr etdi āhīr bu iki cādū sana Öldürürsen lāʿlün ābı hayret ile ger beni Teşne cāndır Hak tatturmasun bir içim su sana Zulmet-i gamda kodıysa seni yārün gam yime Bulunur Mihrī cihāndur yine bir meh-rū sana

Şiir açıklaması

Şiirde konuşan kişi, yüzüne gülüp sonra uzaklaşan sevgiliye seslenir. Sevgilinin davranışı karşısında duyduğu kırgınlığı ve özlemi, gözlerinden akan “kanlı yaşlar” imgesiyle anlatır. Bu gözyaşlarının sevgilinin ocağına su koyacağını, yani ona hayır getirmeyeceğini söyler.

Sevgilinin iki gözü, gönlü etkisi altına alan iki büyücüye benzetilir; konuşan, öğütlerini dinlemeyip bu gözlere gönül verdiği için pişmandır. Sevgilinin dudaklarıyla ilgili su imgesi de susuzluk ve kavuşamama duygusunu güçlendirir. Buradaki “hayret” şaşkınlık, “gam” tasa ve üzüntü, “zulmet” ise karanlık anlamındadır.

Son beyitte, sevgilinin gam karanlığında bıraktığı kişiye üzülmemesi söylenir: Dünya geniştir, onun için başka bir “meh-rū”, yani ay gibi güzel biri bulunabilir. Böylece şiir, başta yoğun olan aşk acısını teselli ve yeni bir umut düşüncesiyle bitirir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

hayr
hayır sözcüğünün farklı yazılışı
meh
Ay.
zulmet
karanlık
hayret
beklenmedik, garip bir şeyin sebep olduğu şaşkınlık, şaşırma
gam
tasa, kaygı, üzüntü
akıtma
akıtmak işi, isale
gülmek
İnsanın, hoşuna veya tuhafına giden olaylar veya durumlar karşısında, genellikle sesli bir biçimde duygusunu açığa vurması.

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)