İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Dünyadan Elin Çek Divane Gönlüm

Şah Hatayi

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
— 49 — Dünyâdan elin çek dîvâne gönlüm Ulaş bir üstâda er ile görüş Mürşid nazarını yâd ederse dil İkilikten geçüb bir ile görüş Er eteğine yüz sürmek dilersen Aslına zâtına ermek dilersen Hak'kın cemâlini görmek dilersen Nûr ile nûr olup sırr ile görüş Sen nefsini öldür olagör yeksan Varlık gömleğini eylegil üryan Yedi iklim dört köşede Lâmekân Erenlerin sırrı nûr ile görüş Âşık-ı sâdıklar ola gelmiştir Ağlayanlar bu gün güle gelmiştir El ele el Hak'ka bula gelmiştir Tanı kendi özün pîr ile görüş Hatâyi bîçâre kuldur şâhına Hünkâr Hacı Bektaş nazargâhına Deli gönül hâk ol düş dergâhına Er olayım dersen er ile görüş [1]

Şiir açıklaması

Şiir, dünyaya aşırı bağlanmayı bırakıp bir üstada yönelme çağrısıyla başlar. “İkilikten geçüb bir ile görüş” sözü, ayrılık düşüncesini aşarak birliğe ulaşma arzusunu dile getirir. Er, mürşid ve pîr; şiirde kişinin manevi yolculuğunda yöneldiği rehberlik makamlarını anlatır. “Nûr” ve “sır” imgeleri de bu yolculuğun manevi yönünü öne çıkarır.

“Sen nefsini öldür” ve “varlık gömleğini eylegil üryan” ifadeleri, bedensel bir eylemden çok benlik iddiasını bırakma çağrısı olarak okunabilir. “Yedi iklim dört köşe” geniş dünyayı düşündürür; hâk sözcüğü toprak demektir ve “hâk ol” sözü alçakgönüllülük imgesi taşır. Şiirin sonunda Hatâyi, Hacı Bektaş adını Hünkâr unvanıyla anar. Genel olarak eser, insanın kendi özünü tanımasını, rehberle görüşmesini ve Hak’ka yönelmesini öğütler.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

bula
yenge, amca veya dayı karısı
hünkâr
Osmanlılarda yalnız padişahlar için kullanılan bir unvan, hükümdar
hâk
toprak.
iklim
yeryüzünün herhangi bir yerinde hava olaylarına bağlı olarak gerçekleşen etkilerin uzun yılların ortalamasına dayanan durumu, abuhava
âşık
Bir kimseye veya bir şeye karşı aşırı sevgi ve bağlılık duyan, vurgun, tutkun kimse.
kuldur
(halk dili) hırsız
sürmek
At, araba vb. için yönetip yürütmek, sevk etmek

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)