Gamından Gözlerim Umman Değil mi

Şiir, sevgiliye duyulan özlemi ve kavuşmanın gönülde taşıdığı yaşamsal değeri işler. “Gamından gözlerim umman değil mi” dizesinde gözyaşı deniz büyüklüğünde bir imgeyle anlatılır. “Visalin cân içinde can” sözü ise kavuşmayı cana can katan bir değer gibi sunar. Şair, sevgilinin hâlini —taşıdığı vasıfların bütününü— ve hattını mürekkepsiz yazılmış gibi düşünür; bunu Rahman adıyla anılan hayret verici bir suretle ilişkilendirir.

Şiirin sonraki dizeleri, dervişten yöneticiye kadar herkesin dünyada yalnızca “beş gün” konuk olduğunu hatırlatır. Aşkla dünyaya gelenlerin giderken de “üryan” oluşu, insanın dünyaya sahipliksiz gelip yine öyle ayrıldığı düşüncesini öne çıkarır. Tevrat, İncil, Zebur ve Furkan’ın peygamberlerle birlikte anılması, şiirin dinî göndermelerinden biridir. Son bölümde Hatâyî, gününü hoş geçirmeyi öğütler ve zamanın dönüp duran niteliğini soru biçiminde vurgular. Ana duygu, aşk ve özlemle birlikte dünyanın geçiciliğini kabulleniştir.