İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Halk içinde mu’teber bir nesne yok devlet gibi

Kanuni Sultan Süleyman · Kanuni Sultan Süleyman kimdir?

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
Halk içinde mu’teber bir nesne yok devlet gibi Olmaya devlet cihânda bir nefes sıhhat gibi Ko bu ayş u işreti çün kim fenâdur âkibet Yâr-ı baki ister isen olmaya tâat gibi Olsa kumlar sağışınca ömrüne hadd ü aded Gelmeye bu şîşe-i çarh içre bir sâat gibi Saltanat didükleri ancak cihân gavgâsıdur Olmaya baht u saâdet dünyede vahdet gibi Ger huzûr itmek dilesen ey Muhibbî fâriğ ol Var mıdur vahdet makâmı gûşe-i uzlet gibi

Şiir açıklaması

Şiir, devlet ve saltanat gibi dünyaya ait güçlerin değerini sorgularken insanın kısa ömrünü ve huzur arayışını öne çıkarır. İlk beyitte şair, halkın gözünde devletin kıymetli olduğunu söyler; ancak bunu bir nefeslik sıhhatle karşılaştırır. Verilen sözlükte “sıhhat” doğruluk olarak tanımlanmıştır. Böylece şiir, dışarıdaki güç ile insanın yaşamındaki temel değerleri karşı karşıya getirir.

Şair, geçici eğlencelerden uzak durmayı, kalıcı sevgiliyi aramayı öğütler; “yâr” sevgili, “baht” ise yazgı demektir. Ömür kumlar kadar çok olsa bile zamanın “şîşe-i çarh”ta, yani gökyüzünün şişesinde, bir saat gibi geçip gittiğini anlatır. Saltanatın bir dünya kavgası olduğunu söyleyerek onun huzur ve mutluluk getirmeyebileceğini vurgular.

Son bölümde şair, huzuru vahdet, yani birlik düşüncesinde ve uzlet köşesinde arar. Genel olarak şiir, dünyevi iktidarın ve zevklerin geçiciliğine karşı içsel huzuru, bağlılığı ve sade yaşamı yüceltir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

saltanat
bir ülkede hükümdarın, padişahın, sultanın egemen olması
baht
yazgı.
halk
Aynı ülkede yaşayan, aynı kültür özelliklerine sahip olan, aynı uyruktaki insan topluluğu; cumhur, folk.
saat
bir günlük sürenin yirmi dörtte birine eşit, altmış dakikalık zaman dilimi, zaman parçası, 60 dakikadan oluşan zaman birimi
içre
İçerisinde
yâr
sevgili
sıhhat
doğruluk
içinde
süresince, zarfında

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)