İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Geç kaşıyla gözleri her lahza âl üstündedir

Kanuni Sultan Süleyman · Kanuni Sultan Süleyman kimdir?

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
Geç kaşıyla gözleri her lahza âl üstündedir Kırmağa âşıkları her dem hayâl üstündedir Bilse idin rahm ederdin derd-i dil ahvâlini Görse idin gözlerim yaşı ne hâl üstündedir Dâd sarsaydın Bi'hamdullah ki kurtuldu zemin Mevsim-i güldür havalar i'tidâl üstündedir Sahn-ı gülşende yine sultan gül divan edüb Ayak üzre sorular kendü nihâl üstündedir Bağlanup virmez Muhibbî dâr-ı dünyâya gönül Anınçün kim bilür anı zevâl üstündedir

Şiir açıklaması

Şiirde konuşan kişi, sevgilinin güzelliği karşısında âşıkların çektiği acıyı dile getirir. Sevgilinin bakışları âşıkları yaralayacakmış gibi anlatılır; konuşan, sevgili onların iç hâlini bilseydi merhamet edeceğini söyler. “Her lahza” sözü, bu durumun her an yaşandığını vurgular; lahza, zamanın bölünemeyecek kadar kısa parçasıdır. Gözyaşı, âşığın derdini görünür kılan temel imgedir.

Sonraki dizelerde bahar, gül bahçesi ve ılımlı havalarla güzellik ve canlılık öne çıkar. Gülün sultan gibi divan kurması, bahçeyi bir meclise benzetir; fidanlar da onun çevresinde ayakta duran kişiler gibi düşünülür. Divan, yüksek düzeydeki devlet adamlarının kurduğu büyük meclistir; sahn ise avlu demektir. Son bölümde konuşan, dünyanın yok olma ihtimali, yani zevali nedeniyle ona gönülden bağlanmadığını belirtir. Böylece şiir, aşk acısının yanında dünyanın geçiciliğini de hatırlatır.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

lahza
zamanın bölünemeyecek kadar kısa parçası, an
zemin
Taban, döşeme, yer
zeval
yok edilme, yok olma
divan
yüksek düzeydeki devlet adamlarının kurduğu büyük meclis
hâl
bir şeyin içinde bulunduğu şartların veya taşıdığı vasıfların hepsi
sahn
Avlu.
nihal
fidan
dem
nefes, soluk
her
önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)