Şiir

Şehzade Abdülhamid Çeşmesi kitabesi

Şehenşâh-ı ‘âlî-neseb hâkân-ı pür mecd ü haseb Sultân Ahmed Hân ki hep ‘âlem derinden müstefîd Olmuşdu çokdan Üsküdar leb-teşnelikle bî-karâr Ol şeh bulup bir cûy-bâr yapdı ana râh-ı medîd Şâhenşeh-i cûd-i rızâ ol sudan itdikde ‘atâ Bu çeşmeyi kıldı binâ şehzâdesi Abdülhamîd Ol dâver-i gâzî lakab evlâd ü erkâniyle hep Dâ’im sürüp şevk ü tarab ikbâli olsun pür-mezîd Kilk-i Nedîm-i pür-hüner târîhini bu resmeder Bu çeşme-i vâlâ-peder Şehzâde-i Abdülhamîd 1141 (1728-29)

Şiir açıklaması

Bu şiir, Üsküdar’daki Şehzade Abdülhamid Çeşmesi için yazılmış bir kitabedir. İlk dizelerde Sultan Ahmed övülür; Üsküdar’ın uzun süre susuz kaldığı, padişahın bir su kaynağı bulup su yolunu oraya ulaştırdığı anlatılır. Ardından şehzade Abdülhamid’in bu suyla çeşmeyi yaptırdığı belirtilir. Eserin konusu, çeşmenin yapılışı ve bunu sağlayan hükümdar ile şehzadenin övülmesidir.

Son bölümde Nedim, hünerli kalemiyle çeşmenin tarihini kaydeder. Hüner, beceri ve marifet; peder ise baba anlamındadır. Şair, hükümdarın ve ailesinin esenlik ve talih içinde yaşamasını diler. Çeşme, yalnızca su sağlayan bir yapı olarak değil, padişahın suyu Üsküdar’a ulaştırması ve şehzadenin yaptırdığı eserle ilişkilendirilerek sunulur. Kitabedeki tarih 1141’dir; metinde bunun 1728-29’a karşılık geldiği belirtilir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

hüner: beceri, marifet, kabiliyet
peder: baba
bâr: meyve
bar: Anadolu'nun doğu ve kuzey bölgesinde, en çok Artvin ve Erzurum yörelerinde el ele tutuşularak oynanan, ağır ritimli bir halk oyunu
şevk: İstek, heves,arzu
hep: hiçbiri dışta tutulmamak veya eksik olmamak üzere, bütün, tüm olarak
şehzade: bazı doğu monarşilerinde hükümdarın oğullarına veya erkek torunlarına verilen unvan.
derinden: En ince ayrıntısına kadar, etraflıca

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)