Şiir

Sinemi deldi bugün bir âfeti çâr-pâreli

Sînemi deldi bugün bir âfet-i çâr-pâreli Gül yanaklı gülgülî kerrâkeli mor hâreli Çifte benli sîm gerdenli güneş ruhsâreli Gül yanaklı gülgülî kerrâkeli mor hâreli Bir civan kaşı sarık sarmış efendim başına Sürme çekmiş ıtr-ı şâhiler sürünmüş kaşına Şimdi girmiş dahi tahminimde on beş yaşına Gül yanaklı gülgülî kerrâkeli mor hâreli Şeh-nişînler ziyneti âguşlar pîrâyesi Dahi bir yıldır yanından ayrılalı dâyesi Sevdiğim gönlüm sürura ömrümün ser-mâyesi Gül yanaklı gülgülî kerrâkeli mor hâreli Şivesi nâzı edası handesi pek bi-bedel Gerdeni püskürme benli gözleri gaayet güzel Sırma kâkül sim gerden zülf tel tel ince bel Gül yanaklı gülgülî kerrâkeli mor hâreli Ol perî-rûyun cef â-yı çeşm-i cellâdın demem Derd-i aşkiyla Nedim'in âh ü feryâdın demem Tarz u tavrın söylesem mâni' değil adm demem Gül yanaklı gülgülî kerrâkeli mor hâreli

Şiir açıklaması

Şiirde konuşan kişi, gördüğü genç bir güzele duyduğu hayranlığı anlatır. “Sînemi deldi” sözü, bu karşılaşmanın gönlünde aşk acısı uyandırdığını ifade eder. Dizelerde güzelin yüzü, gözleri, saçı ve giyim kuşamı öne çıkar; “çifte benli” ifadesi, iki benin bir arada bulunduğunu belirtir. Güneş ve gül imgeleri güzellik tasvirini güçlendirir. Kâkül, alna düşen kısa kesilmiş saç, yani perçemdir.

Her kıtanın sonunda tekrarlanan “Gül yanaklı...” dizesi, şiire nakaratlı bir söyleyiş kazandırır ve güzeli öven tasviri pekiştirir. İkinci kıtada kişinin gençliği, sonraki kıtalarda görünüşü ve tavrı vurgulanır. Son kıtada konuşan, güzelin tarzını ve davranış biçimini dile getirmeye yönelir; aşkın verdiği derdi de hissettirir. Böylece şiirin ana duygusu, güzelliğe duyulan hayranlıkla birleşen aşk ve gönül sızısıdır.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

kâkül: alna düşen kısa kesilmiş saç, perçem
tarz: özel oluş veya davranış biçimi, üslup, stil, janr
çifte: İkisi bir arada bulunan veya ikili.
ser: baş
efendim: Bir sesleniş karşısında "buradayım" anlamında kullanılır.
başına: tek başına

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)