“Çünkü birden çok parçası olan ve bütünü bir yığın gibi olmayan her şey için.”

Bu söz, parça-bütün ilişkisinin yalnızca toplama meselesi olmadığını anlatır. Aristoteles, bir yığınla (örneğin bir kum yığınıyla) bir bütün arasındaki ayrıma dikkat çeker: Parçalar bir araya geldiğinde bazen ortaya yalnızca bir yığın çıkar, bazen ise kendine özgü bir birliği olan gerçek bir bütün. Gerçek bir bütünde parçalar birbirine bağlıdır ve bütün, parçaların toplamından farklı bir düzen ve işlev taşır.

Bu ayrım, Aristoteles'in doğa felsefesi ve metafiziğinde önemli bir yer tutar. Organizmalar, sanat eserleri ve siyasal topluluklar birer bütündür; onları yalnızca parçalarına bölerek ya da parçaları üst üste koyarak anlayamayız. Bütünün bir formu, düzeni ve amacı vardır.

Öklid'in optik bütünün parçadan büyük olduğu ilkesiyle ilişkisi ise niceliksel bir hakikati ifade eder. Aristoteles'in sözü daha derindir: Bütün yalnızca daha büyük değildir, parçalardan farklı bir varlık düzeyine işaret eder. Bu düşünce, bugün sistem düşüncesinde ve bilimde 'bütünün kendine özgü özellikleri vardır' anlayışında yankı bulur.

Aristoteles'in Metafizik adlı eserinin VIII. kitabının 1045a.8–10 satırlarında geçer. Filozof burada birleşik varlıkların birliğini ve parçalarından nasıl ayrı bir bütün oluşturduklarını tartışır. Kaynakta Öklid'in 'Bütün parçadan büyüktür' ortak kavramıyla ilişkilendirilmiştir.