After Lysippos · Public domain · kaynak
Aristoteles kimdir?
Aristoteles, MÖ 384 – MÖ 322 yılları arasında yaşamış Antik Yunan filozofudur. Platon ile birlikte düşünce tarihinin en önemli filozoflarından biri olarak kabul edilir. Mantık, fizik, biyoloji, zooloji, astronomi, metafizik, etik, estetik, ruh, psikoloji, dilbilim, ekonomi, siyaset ve retorik gibi pek çok alanda eserler vermiş; çoğu disiplinin kurucusu sayılmıştır. Onun çalışmaları, 16. ve 17. yüzyıllarda modern bilim gelişene kadar Avrupa ve İslam coğrafyasındaki bilimsel faaliyetin temel dayanağı olmuştur.
Hayatı hakkında kesin bilgiler sınırlıdır. Kuzey Yunanistan'da bulunan antik Stagira şehrinde doğmuştur. Babası Nicomachus, Makedon kralı II. Filip'in doktoruydu. Aristoteles çocuk yaştayken babası ölmüş, ardından Makedonya sarayında hocalar tarafından yetiştirilmiştir. Yaklaşık 17-18 yaşlarındayken Atina'daki Platon'un Akademi'sine katılmış ve burada yirmi yıl kadar kalmıştır. Platon'un ölümünden sonra Akademi'den ayrılmıştır.
Aristoteles'in en önemli katkılarından biri, birçok bilimsel terimin ve araştırma yönteminin temelini atmış olmasıdır. Günümüzde kullanılan pek çok kavram ve metodoloji onun düşüncesine dayanır. Mantık alanındaki çalışmaları bu disiplinin sistematik hale gelmesinde öncü rol oynamıştır. Doğa bilimleri, etik ve siyaset üzerine yazdıkları yüzyıllar boyunca hem İslam dünyasında hem de Avrupa'da düşünsel tartışmaların merkezinde yer almıştır.
Aristoteles'in felsefi görüşleri, özgün düşüncelerin ve bilimsel araştırmaların kaynağı olmuştur. Platon ile birlikte Batı felsefesinin iki büyük kurucu figüründen biri olarak anılır. Eserleri, kendisinden sonraki filozoflar ve bilim insanları için sürekli başvurulan bir referans noktası olmuştur. Onun yöntem ve kavramları, modern bilimin yükselişine kadar bilimsel faaliyetin çerçevesini belirlemiştir.
Aristoteles'in mirası, felsefe ve bilim tarihinde kalıcı bir etki bırakmıştır. Çok yönlü düşünsel üretimi sayesinde hem doğa bilimlerinde hem de insan bilimlerinde uzun süreli bir gelenek oluşmuştur. Günümüzde de düşünce tarihinin temel taşlarından biri olarak kabul edilmeye devam etmektedir.
Biyografi, Vikipedi ve Wikidata bilgilerinden yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Aristoteles sözleri (14)
“Çünkü bilge kişiye buyruk verilmemeli, bilge buyruk vermeli; o bir başkasına boyun eğmemeli, daha az bilge olan ona boyun eğmeli.”
“Çünkü aynı şeyin aynı şeye, aynı bakımdan aynı anda hem ait olması hem de ait olmaması imkânsızdır (ve mantıksal güçlüklere karşı ekleyeceğimiz başka belirlemeler varsa, onlar da eklenmiş olsun). Bu, bütün ilkelerin en sağlamıdır; çünkü sözü edilen belirlemeyi taşır. Nitekim herhangi birinin, bazılarının Herakleitos'un söylediğini düşündüğü gibi, aynı şeyin hem var olduğuna hem de var olmadığına inanması imkânsızdır.”
“Çünkü birden çok parçası olan ve bütünü bir yığın gibi olmayan her şey için.”
“Öyleyse, bizim bazen olduğumuz gibi, Tanrı her zaman iyi ise, bu şaşılasıdır; daha fazlasıysa, daha da şaşılasıdır. Durum böyledir. Ve onda yaşam da vardır: çünkü aklın etkinliği yaşamdır ve Tanrı bu etkinliğin kendisidir; onun kendisi bakımından etkinliği en iyi ve sonsuz yaşamdır.”
“Çünkü hoşlanma ruha ait bir şeydir ve herkes için hoş olan, kendisine 'şunu seven' denilen şeye göredir… Çoğu insan için hoş şeyler birbiriyle çatışır, çünkü bunlar doğal olarak hoş değildir; oysa güzel şeyleri sevenler için doğal olarak hoş olan şeyler hoştur; erdeme göre eylemler de böyledir… Öyleyse mutluluk en iyi, en güzel ve en hoş olandır ve bunlar Delos'taki yazıttaki gibi ayrılmamıştır: 'En güzel olan en adil olandır, en iyi olan sağlıklı olmaktır; en hoş olansa insanın arzuladığına kavuşmasıdır.'”
“Öfkelenmek herkesin yapabileceği ve kolay olan bir şeydir; parayı vermek ve harcamak da öyle. Ama kime, ne kadar, ne zaman, ne için ve nasıl yapacağını bilmek artık herkesin yapabileceği ya da kolay olan bir şey değildir.”
“Dediklerine göre ikinci seferde en az kötü olanı seçmek gerekir.”
“Değişim her şeyden tatlıdır.”
“Çünkü dostlar olmadan, tüm diğer iyi şeylere sahip olsa bile hiç kimse yaşamayı seçmez.”
“Öyleyse her eylem şu yedi nedenden birine ya da ötekine bağlı olmalıdır: rastlantı, doğa, zorlama, alışkanlık, akıl yürütme, öfke ya da iştah.”
“Homeros, öteki bütün ozanlara maharetle yalan söyleme sanatını öğretmiştir.”
“Dost, iki bedende barınan tek bir ruhtur.”
“Platon benim için değerlidir, ama hakikat daha değerlidir.”
“Mutluluk kendimize bağlıdır.”