İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Her ne kadar kitabın asıl kısmının henüz dörtte birinden fazlasını okumamış olsam da, beni bundan daha çok ilgilendiren bir şey nadiren okudum. Daha önce gördüğüm alıntılardan Aristoteles'in değerine dair yüksek bir fikrim vardı, ama ne kadar harikulade bir adam olduğuna dair en ufak bir fikrim bile yokmuş. Linnaeus ve Cuvier, çok farklı şekillerde de olsa benim iki tanrımdı; fakat yaşlı Aristoteles'in yanında onlar ancak okul çocuklarıydı.”

— Charles Darwin (1809 – 1882)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

I have rarely read anything which has interested me more, though I have not read as yet more than a quarter of the book proper. From quotations which I had seen, I had a high notion of Aristotle's merits, but I had not the most remote notion what a wonderful man he was. Linnaeus and Cuvier have been my two gods, though in very different ways, but they were mere schoolboys to old Aristotle.

Ne anlatıyor?

Darwin bu sözünde, yaşamının son yılında Aristoteles'in biyoloji alanındaki eserlerini okurken duyduğu hayranlığı dile getirir. Aristoteles'i yalnızca ikincil kaynaklardan ve alıntılardan tanıdığını, ancak doğrudan okuduğunda düşünürün gözlem gücü ve doğa tarihine yaklaşımı karşısında şaşkınlığa uğradığını anlatır. Linnaeus ve Cuvier, sınıflandırma ve karşılaştırmalı anatomi alanlarındaki dev isimlerdir; Darwin'in 'onlar yalnızca okul çocuklarıydı' demesi, Aristoteles'in biyolojik gözlemdeki kapsayıcılığını, soru sorma biçimini ve doğa olaylarını açıklama çabasını ne denli özgün bulduğunu gösterir. Bu, bir otorite yarıştırmasından çok, bir bilim insanının kendi alanının entelektüel köklerini keşfettiğinde yaşadığı içten heyecanın ifadesidir.

Bu söz, Darwin'in düşünce biçimi hakkında da ipucu verir. O, canlıların değişkenliğini ve doğadaki düzeni anlamaya çalışırken, yalnızca modern kaynaklara değil, Antik Yunan düşüncesine de ilgi duymuştur. Aristoteles'in hayvanları sınıflandırma ve canlılığın sürekliliğine dair gözlemleri, Darwin için kendi evrim kuramıyla doğrudan aynı olmasa da, doğaya sorgulayıcı bir gözle bakmanın binlerce yıllık bir çaba olduğunu hatırlatır.

Söz, bugünün okuruna bilimsel bilginin doğrusal bir ilerlemeden ibaret olmadığını da anlatır. Modern bilimin kendinden önceki düşünürlere çok şey borçlu olduğunu kabul etmek, bilimsel tevazunun bir parçasıdır. Darwin'in geç dönemde bile yeni hayranlıklar duyabilmesi, öğrenmenin yaşla sınırlı olmadığını gösteren güçlü bir örnektir.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu söz, Darwin'in 22 Şubat 1882 tarihinde William Ogle'a yazdığı mektuptan alınmıştır. Ogle, Aristoteles'in 'De Partibus Animalium' (Hayvanların Kısımları Üzerine) adlı eserini İngilizceye çevirmiş ve Darwin'e bir nüsha göndermiştir. Darwin bu mektupta, kitabı okumaya başladıktan sonra duyduğu hayranlığı aktarır. Mektup, Darwin'in ölümünden yaklaşık iki ay önce yazılmıştır ve onun yaşamının son günlerinde bile düşünce tarihinin köklerine duyduğu ilgiyi yansıtır.

Kaynak

  • Eser: The Life and Letters of Charles Darwin (1887)
  • Künye: volume III, chapter VI: "Miscellanea", page 252; letter to William Ogle (22 February 1882)
  • Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Charles_Darwin
  • Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler