“Sıradan halkın eğitimi, uygar ve ticari bir toplumda, belki yüksek rütbe ve servet sahibi insanların eğitiminden daha fazla kamunun ilgisini gerektirir.”

Smith burada, ticari ve uygar bir toplumda sıradan halkın eğitimi ile varlıklı kesimlerin eğitimi arasında bir karşılaştırma yapar. Ona göre zengin ve yüksek mevkideki aileler çocuklarına özel hocalar tutmak, iyi okullara göndermek ya da seyahat imkânı sağlamak gibi olanaklara kendiliğinden sahiptir. Dolayısıyla devletin bu kesimin eğitimiyle özel olarak ilgilenmesine gerek kalmaz. Buna karşılık sıradan halk, çocuklarına temel eğitim verebilecek maddi kaynaklardan ve boş zamandan büyük ölçüde yoksundur.

Smith'in bu görüşü, yalnızca bir hayırseverlik önerisi değildir. Ona göre ticaret toplumunda iş bölümü giderek derinleşir ve sıradan işçiler çok dar bir görev yelpazesine sıkışır. Sürekli tekrara dayalı işler, zihinsel yetileri köreltir ve bireyi toplumun daha geniş meseleleri hakkında düşünmekten uzaklaştırır. Temel eğitim ise bu körelmeye karşı bir denge unsuru olabilir; insanların sağduyularını, ahlaki yargılarını ve yurttaşlık bilincini korumalarına yardımcı olur. Bu nedenle Smith için kamusal eğitim, hem bireysel gelişim hem de toplumun genel sağlığı açısından devletin ilgilenmesi gereken bir meseledir.

Bu söz, 'Ulusların Zenginliği'nin Beşinci Kitap, Birinci Bölüm, Üçüncü Kısım'ında, eğitimin kurumsal yapısı tartışılırken geçer. Smith, devletin eğitim alanındaki rolünü değerlendirirken özellikle sıradan halkın durumuna odaklanır. Dönemin İngiltere'sinde yoksul ailelerin çocukları çoğunlukla erken yaşta çalışmaya başlıyor ve temel okuma-yazma eğitiminden bile mahrum kalabiliyordu. Smith, bu koşullar altında devletin küçük bir maliyetle bile olsa halkın en temel eğitim ihtiyaçlarını desteklemesinin, toplumun bütünü açısından yararlı olacağını savunur.