PhilipRomano · CC BY-SA 4.0 · kaynak
Jimmy Wales kimdir?
Jimmy Donal "Jimbo" Wales, çevrimiçi özgür ansiklopedi Vikipedi'nin iki kurucusundan biri olarak tanınan Amerikalı bir internet girişimcisidir. Aynı zamanda Vikipedi ve kardeş projelerini destekleyen kâr amacı gütmeyen Wikimedia Vakfı'nın kurucusudur. Wales, İnternet üzerinde iş birliğine dayalı bilgi paylaşımının yaygınlaşmasında oynadığı öncü rolle, dijital çağın en etkili isimlerinden biri olarak kabul edilir.
Wales, 1966 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin Alabama eyaletinin Huntsville kasabasında doğdu. Küçük bir özel okulda başladığı eğitimine, üniversiteye hazırlık okulu olan Randolph School'da devam etti. Lisans eğitimini Auburn Üniversitesi'nde ekonomi alanında tamamladı. Daha sonra Alabama Üniversitesi ve Indiana Üniversitesi Bloomington'da aynı alanda yüksek lisans ve doktora düzeyinde çalışmalar yaptı. Akademik kariyerinin ardından finans sektöründe araştırma direktörü olarak görev aldı.
1996 yılında iki arkadaşıyla birlikte erkeklere yönelik bir web portalı olan Bomis'i kurdu. Bu girişim, Wales'in internet dünyasındaki ilk önemli adımı oldu. Bomis, daha sonra Vikipedi'nin öncülü sayılan ve uzman denetimine dayalı bir ansiklopedi projesi olan Nupedia'nın hem finansmanını hem de barındırma hizmetini üstlendi. Nupedia'nın yavaş ilerleyen editoryal süreci, Wales'in daha açık ve hızlı bir iş birliği modeli arayışına yönelmesinde belirleyici oldu.
Wales'in en önemli katkısı, dünyanın dört bir yanındaki gönüllü yazarların katkılarıyla oluşturulan Vikipedi'nin kuruluşuna öncülük etmesidir. Vikipedi, bilgiye ücretsiz erişimi temel ilke edinerek kısa sürede internetin en çok ziyaret edilen kaynaklarından biri hâline geldi. Wales ayrıca kar amacı gütmeyen Wikimedia Vakfı'nı kurarak projenin altyapısını, bağış toplama süreçlerini ve uzun vadeli sürdürülebilirliğini kurumsal bir çerçeveye kavuşturdu. Bunun yanı sıra, Wikimedia ile bağlantısı olmayan ve kâr amaçlı bir barındırma hizmeti sunan Fandom şirketinin de kurucusudur.
Wales, açık iş birliği ve özgür bilgi felsefesinin savunucularından biri olarak, internetin bilgiye erişimde yarattığı dönüşümün simge isimlerinden sayılır. Vikipedi'nin tarafsızlık ve gönüllülük ilkelerine dayanan modeli, dünya genelinde birçok benzer projeye ilham kaynağı olmuştur. Wales, projenin kuruluşundan bu yana toplulukla birlikte çalışarak ansiklopedinin büyümesine ve yaygınlaşmasına katkıda bulunmaya devam etmektedir.
Bugün Wales, dijital bilgi ekosistemindeki etkisi ve öncülüğüyle anılmakta; Vikipedi'nin milyonlarca insanın günlük bilgi edinme alışkanlıklarını şekillendiren bir kaynak olmasında kurucu rolüyle öne çıkmaktadır.
Biyografi, Vikipedi ve Wikidata bilgilerinden yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Jimmy Wales sözleri (22)
“Ya dünyadaki herkesi bir araya getirip bildiklerini tek bir yerde kaydetmelerini sağlasaydık?”
“Dostum, harikasın.”
“Gezegendeki her bir insana tüm insanlık bilgisinin toplamına ücretsiz erişim verildiği bir dünya hayal edin. İşte bizim yaptığımız bu.”
“Bir düzenleme savaşı yüzünden hüsrana uğrayan insanlara sık sık şunu düşünmelerini öğütlüyorum: Temiz içme suyu olmadan, doğru düzgün bir eğitim imkânı olmadan yaşayan birini düşünün ve bizim çalışmamızın bir gün o insana nasıl yardım edebileceğini. Sanırım bu, alev savaşlarını bir nebze perspektife oturtuyor.”
“[Vikipedi] sosis gibidir: tadını sevebilirsiniz ama nasıl yapıldığını görmek zorunda değilsiniz.”
“Biri sadece 's**tir, s**tir, s**tir' yazdığında, düzeltip gülüyoruz ve yola devam ediyoruz. Ama asıl zor sosyal meseleler, sınırda kalan vakalar; yani bazı iyi işler yapan ama aynı zamanda baş belası olan insanlar.”
“İdeal olarak, kurallarımız öyle bir şekilde oluşturulmalı ki, sıradan, yardımsever, düşünceli ve nazik bir insanın kuralları bilmeye gerçekten ihtiyacı bile olmasın. Siz sadece işe koyulursunuz, eğlenceli bir şey yaparsınız ve düşünceli ve nazik olduğunuz sürece kimse sizi rahatsız etmez.”
“Özgür lisanslı ders kitapları eğitimde sıradaki büyük yeniliktir.”
“Herkesin ön verandasından el salladığı neşeli küçük bir kasabadan, herkesin koşuşturup geçtiği New York City metrosuna dönüşüyoruz. Bu kadar iyi işlemiş kültürü nasıl korursunuz?”
“Oldukça garip. Birkaç yıl önce, internetin karşısında oturan sıradan bir adamdım. Şimdi bir e-posta gönderiyorum ya da bir madde düzenliyorum ve bu dünya çapında haber oluyor … Eskiden sadece bir adamdım — şimdi Jimmy Wales'im.”
“Geek kültüründen geliyoruz, özgür yazılım hareketinden geliyoruz, aramızda birçok teknoloji uzmanı var. Aynı karşılaştırmayı şairler ya da sanatçılar üzerinde yapsaydık, sanırım bu kadar iyi sonuç alamazdık.”
“Görünüşe göre pek çok insan bunu anlamıyor. Vikipedi rock'n'roll gibidir; kültürel bir dönüşümdür.”
“Sayılarla her zaman bir aşk-nefret ilişkimiz olmuştur.”
“IAR politikadır, hep öyle olmuştur.”
“Açıkçası, makaleye katkıda bulunan birkaç kişinin, düzgün ansiklopedi yazmayı öğrenene kadar klavye başına yaklaşması yasaklanmalı.”
“Bunu bir takma ad olarak görüyorum ve bu konuda gerçekten bir sorunum yok.”
“Bunda özel bir sorun görmüyorum.”
“Myspace gözlerimi acıtıyor.”
“Vikipedi kâr amacı gütmeyen bir kuruluştur. Bu, yaptığım en aptalca şeydi ya da yaptığım en zekice şeydi.”
“Bir topluluk maskotunun pedofilik cinselleştirilmesi mi? Hayır. - Sorularınız varsa bana e-posta gönderin.”
“Hayek'in fiyat teorisi üzerine çalışması, Vikipedi projesinin nasıl yönetileceğine dair kendi düşüncemde merkezî bir yere sahiptir. … Hayek'i anlamadan benim Vikipedi hakkındaki fikirlerim anlaşılamaz.”
“Yalnızca kuralların olması insanların yapmak istediği şeyleri değiştirmez. Teşvikleri değiştirmeniz gerekir.”