Unknown author Unknown author · Public domain · kaynak
Mustafa Kemal Atatürk kimdir?
Mustafa Kemal Atatürk, Türk Kurtuluş Savaşı'nın başkomutanı, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanıdır. Askerî dehası ve devlet adamlığıyla yalnızca Türkiye'nin siyasi haritasını değil, toplumsal ve kültürel yapısını da köklü biçimde dönüştürmüştür. Onun öncülük ettiği laik, milliyetçi ve çağdaşlaşma yanlısı politikalar, sonradan Kemalizm olarak adlandırılan bir düşünce sisteminin temelini oluşturmuştur.
1881 yılında Selanik'te doğan Mustafa Kemal, askerî eğitim alarak Osmanlı ordusunda subay oldu. I. Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Cephesi'nde gösterdiği başarıyla miralaylığa yükseldi; daha sonra Sina ve Filistin Cephesi'nde Yıldırım Ordular Grubu komutanlığına atandı. Osmanlı İmparatorluğu'nun savaştan yenik çıkmasının ardından, Anadolu'da başlayan direniş hareketinin önderi hâline geldi. Türk Kurtuluş Savaşı boyunca hem askerî hem siyasi liderliği üstlendi ve Ankara'da kurulan hükûmetin başında mücadeleyi yönetti.
Kurtuluş Savaşı sırasında Türk Orduları Başkomutanı olarak Sakarya Meydan Muharebesi'nde elde ettiği başarı, kendisine 19 Eylül 1921'de "gazi" sanını ve mareşallik rütbesini kazandırdı. Askerî ve siyasal girişimleriyle İtilaf Devletleri ve destekçilerine karşı zafer elde etti. Savaşın ardından, kurulacak yeni devletin siyasi temellerini atmak amacıyla Halk Fırkası adıyla bir parti kurdu; bu parti daha sonra Cumhuriyet Halk Partisi adını aldı ve Atatürk ilk genel başkanı oldu.
29 Ekim 1923'te cumhuriyetin ilan edilmesinin ardından Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Cumhurbaşkanlığı döneminde saltanatın ve hilafetin kaldırılması, eğitim ve hukuk alanında laik düzenlemeler, kadın haklarının tanınması, kılık kıyafette çağdaşlaşma ve harf devrimi gibi geniş kapsamlı reformlara öncülük etti. Bu reformlar, Türkiye'yi laik ve sanayileşen bir ulus yapısına kavuşturmayı hedefleyen dönüşümün temel adımları oldu.
Atatürk'ün yönetim anlayışı, devletin temel niteliklerini belirleyen cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık ilkeleri etrafında şekillendi. Onun düşünsel mirası, Türkiye'nin modernleşme sürecinde yol gösterici bir çerçeve olarak kabul edildi. Hem askerî zaferleri hem de toplumsal dönüşüm projeleri nedeniyle yalnızca döneminin değil, sonraki kuşakların da siyasi ve kültürel tartışmalarında merkezî bir figür olmayı sürdürdü.
Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938'de İstanbul'daki Dolmabahçe Sarayı'nda hayatını kaybetti. Ardında bıraktığı cumhuriyet, reformlar ve Kemalist düşünce geleneği, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu değerleri arasında varlığını korumaktadır. Atatürk'ün askerî başarıları, devlet adamlığı ve toplumsal dönüşüm alanındaki uygulamaları, yaşadığı dönemin çok ötesine uzanan bir etki yaratmıştır.
Biyografi, Vikipedi ve Wikidata bilgilerinden yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Mustafa Kemal Atatürk sözleri (145)
“Sahip olunan mirasın korunması, beraber sürdürülmesi için iradeleri ortak olan insanların birleşmesinden meydana gelen topluma millet adı verilir. (1924)”
“Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir.”
“Samimî dostlar sevdikleri tarafından bir işkenceye mahkûmdurlar ve bu işkence de sevdiklerinin dertlerini dinlemektir.”
“Samimî ve meşru olmak şartıyla her fikre hürmet ederiz. Her kanaat bizce muhteremdir.”
“Siyasî, askerî zaferler ne kadar büyük olursa olsun, iktisadî zaferlerle taçlandırılmazlarsa kazanılacak başarılar yaşayamaz ve sürekli olamaz.”
“Tam bağımsızlık, bizim bugün üzerimize aldığımız görevin özüdür. Bu görev, bütün millete ve tarihe karşı yüklenilmiştir.”
“Tarih, Türk inkılâbını anlatırken, bunun bir kurtuluş olduğunu en başta söyleyecektir. Bu kurtuluşun çeşitli aşamaları içinde de, özellikle kadınların kurtulmasını anacaktır.”
“Tarih yazmak, tarih yapmak kadar mühimdir. Yazan yapana sadık kalmazsa değişmeyen hakikat, insanlığı şaşırtacak bir mahiyet alır.”
“Temel ilke, Türk milletinin haysiyetli ve şerefli bir millet olarak yaşamasıdır. Bu ilke, ancak tam bağımsızlığa sahip olmakla temin olunabilir. Ne kadar zengin ve refaha kavuşturulmuş olursa olsun bağımsızlıktan mahrum bir millet medenî insanlık karşısında uşak olmak durumundan yüksek bir davranışa layık olamaz.”
“Türk Cumhuriyeti'nin en esaslı prensiplerinden biri olan yurtta barış, dünyada barış gayesi, insaniyetin ve medeniyetin refah ve ilerlemesinde en esaslı etken olsa gerektir. Buna elimizden geldiği kadar hizmet etmiş ve etmekte bulunmuş olmak bizim için övünülecek bir harekettir.”
“Türk Hükûmeti'nin ilk amacı, halka hürriyet ve mutluluk vermek, askerlerimize olduğu kadar, sivil halkımıza da iyi bakmaktır.”
“Türkiye Cumhuriyeti'nin temeli kültürdür. Kültür, okumak, anlamak, görebilmek, görebildiğinden mana çıkarmak, intibah almak, düşünmek, zekayı terbiye etmektir.”
“Türk dilinin sadeleştirilmesi, zenginleştirilmesi ve kamuoyuna bunların benimsetilmesi için her yayın aracından faydalanmalıyız. Her aydın hangi konuda olursa olsun yazarken buna dikkat edebilmeli, konuşma dilimizi ise ahenkli, güzel bir hâle getirmeliyiz.”
“Türk esaret kabul etmeyen bir millettir. Türk milleti esir olmamıştır.”
“Türk gençliği gayeye, bizim yüksek idealimize durmadan, yorulmadan yürüyecektir. Biz de bunu görmekle bahtiyar olacağız.”
“Türk milleti çok büyük olaylarla ispat etti ki yeniliksever ve inkılâpçı bir millettir.”
“Türk milleti, halk idaresi olan cumhuriyetle idare olunur bir devlettir. Türk Devleti laiktir. Her reşit dinini seçmekte serbesttir.”
“Türk milletinin dili Türkçedir. Türk dili dünyada en güzel, en zengin ve en kolay olabilecek bir dildir. Onun için her Türk, dilini çok sever ve onu yükseltmek için çalışır… Türk dili Türk milleti için kutsal bir hazinedir. Çünkü Türk milleti geçirdiği sayısız felaketler içinde ahlâkının, geleneklerinin, hatıralarının, çıkarlarının, kısaca bugün kendi milliyetini yapan her şeyin dili sayesinde korunduğunu görüyor. Türk dili Türk milletinin kalbidir, zihnidir.”
“Türk milletinin tabiat ve âdetlerine en uygun idare Cumhuriyet idaresidir.”
“Türk milletinin yürümekte olduğu ilerleme ve medeniyet yolunda, elinde ve kafasında tuttuğu meşale, pozitif bilimdir.”
“Türk milliyetçiliği, ilerleme ve gelişme yolunda milletlerarası temas ve ilişkilerde, bütün çağdaş milletlere paralel ve onlarla bir ahenkte yürümekle beraber, Türk toplumunun özel karakterini ve başlı başına bağımsız kimliğini korumaktır.”
“Türk Tarih ve Dil kurumlarının, Türk millî varlığını aydınlatan çok kıymetli ve önemli birer ilim kurumu mahiyetini aldığını görmek hepimizi sevindirici bir hadisedir. Tarih Kurumu, yaptığı kongre, kurduğu sergi, yurt içindeki kazılar ve ortaya çıkardığı eserlerle şimdiden bütün ilim dünyasına kültürel vazifesini yerine getirmeye başlamış bulunuyor.”
“Türkiye Cumhuriyeti anlayışınca kadın, bütün Türk tarihinde olduğu gibi bugün de en saygın mevkide, her şeyin üstünde yüksek ve şerefli bir varlıktır.”
“Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir.”
“Türkiye Devletinin istiklâli mukaddestir. O, ebediyyen sağlanmış ve korunmuş olmalıdır.”