İnsan üzerine sözler

“İnsanların eylemlerinin, düşüncelerinin en iyi yorumcuları olduğunu her zaman düşünmüşümdür.”

“Bütün insanlar hataya meyledebilir; ve çoğu insan, birçok noktada, tutku veya menfaat yüzünden hataya sürüklenme eğilimindedir.”

“Siyasal iktidarı doğru anlamak ve onun kaynağını ortaya çıkarmak için, bütün insanların doğal olarak içinde bulunduğu durumu göz önüne almalıyız: Bu, doğa yasasının sınırları içinde, hiç kimseden izin almaksızın ve başka hiç kimsenin iradesine bağımlı olmaksızın, eylemlerini düzenleme ve mülklerini ve kişiliklerini uygun gördükleri gibi kullanma konusunda tam bir özgürlük hâlidir.”

“Mutlak, keyfi iktidardan bu özgürlük, insanın kendini koruması için o kadar zorunludur ve onunla o kadar sıkı bağlıdır ki, insan ondan ancak kendini korumasını ve yaşamını birlikte kaybettiğinde ayrılabilir. Çünkü kendi yaşamı üzerinde iktidarı olmayan insan, ne bir sözleşmeyle ne de kendi rızasıyla kendisini kimseye köle edebilir, ne de bir başkasının, dilediği zaman yaşamını elinden alacak mutlak, keyfi iktidarı altına girebilir.”

“Yeryüzü ve aşağı düzeydeki bütün yaratıklar bütün insanlara ortak olsa da, her insanın kendi kişiliği üzerinde bir mülkiyeti vardır. Bunda kendisinden başka hiç kimsenin hakkı yoktur.”

“İyi ve kötü, ödül ve ceza, akıl sahibi bir yaratığın yegâne güdüleridir: İnsanlığın tümü bunlarla işe koyulur ve yönlendirilir; bunlar mahmuz ve dizginlerdir.”

“Çocuklar (hatta yetişkinler de) en çok örnekle öğrenir.”

“Hepimiz bir tür bukalemunuz; yakınımızdaki şeylerden sürekli renk alırız. İşittiklerinden çok gördüklerini daha iyi anlayan çocuklarda buna şaşmamak gerekir.”

“Çocuklar da en gururlu yetişkinler kadar, özgür olduklarını, kendi iyi davranışlarının kendilerinden kaynaklandığını, mutlak ve bağımsız olduklarını göstermeye heveslidir; onlar hakkında ne düşünürseniz düşünün.”

“Çocukları eğitmenin ve davranışlarını biçimlendirmenin bütün yolları arasında en yalını, en kolayı ve en etkilisi, yapmalarını ya da kaçınmalarını istediğiniz şeylerin örneklerini gözlerinin önüne koymaktır; bu örnekler, tanıdıkları kişilerin uygulamaları içinde, güzellikleri ve yakışıksızlıkları üzerine bazı düşüncelerle birlikte gösterildiğinde, onları taklide çekmekte ya da caydırmakta, kendilerine yapılabilecek herhangi bir sözlü öğütten daha güçlüdür.”

“Sahne yavaşça açılmalı ve girişi adım adım yapılmalı; insanların çeşitli derecelerinden, mizaçlarından, tasarılarından ve kliklerinden ona yönelecek tehlikeler gösterilmelidir. Kimileri tarafından sarsılacağına, kimileri tarafından pohpohlanacağına hazırlanmalı; hangilerinin ona karşı duracağı, hangilerinin yanıltacağı, hangilerinin altını oyacağı, hangilerinin hizmet edeceği konusunda uyarılmalıdır. Onları nasıl tanıyıp ayırt edeceği; onlara neyi ne zaman göstereceği, onların amaçlarını ve çabalarını ne zaman bilmiyormuş gibi davranacağı öğretilmelidir.”

“Açgözlülük ve ihtiyacımızdan fazlasına sahip olma, onu kendi egemenliğimiz altında tutma arzusu, bütün kötülüklerin kökü olduğundan, erken yaşta ve özenle sökülüp atılmalı; bunun karşıtı olan, başkalarına vermeye hazır olma niteliği ise yerleştirilmelidir. Bu, büyük övgü ve itibarla teşvik edilmeli ve cömertliğinden hiçbir şey kaybetmemesine sürekli özen gösterilmelidir.”

“Başkalarına gösterdiği iyiliğin kendisi için kötü bir işletmecilik olmadığını; aksine hem bunu alanlardan hem de izleyenlerden bir iyilik karşılığı getirdiğini açıkça hissettirin. Bunu çocuklar arasında bir yarışma haline getirin: Bu yolda kim birbirini geçecek? Ve bu sayede, sürekli uygulama yoluyla çocuklar sahip olduklarını başkalarıyla paylaşmayı kendileri için kolaylaştırdıklarında, iyi huyluluk onlarda bir alışkanlık olarak yerleşebilir; başkalarına karşı nazik, cömert ve medeni olmaktan haz duyabilir ve bununla övünebilirler.”

“Gerçekten, tüm insanlığın korunması, elinden geldiğince, herkesin kanaati olsaydı — ki zaten herkesin görevidir ve dinimizi, siyasetimizi ve ahlakımızı düzenleyecek gerçek ilke budur — dünya olduğundan çok daha sakin ve iyi huylu olurdu.”