Siyaset üzerine sözler

“Genel olarak yönetme sanatı, yurttaşların büyük bir bölümünden alınabilecek en çok parayı alıp bir başka bölüme vermekten ibarettir.”

“Paine'i en büyük siyasi düşünürümüz olarak görüyorum. Bağımsızlık Bildirgesi'nin ve Anayasa'nın ötesine geçemediğimiz ve belki de asla geçemeyeceğimiz gibi, Paine'in de ilkelerini genişleten halefleri olmadı. Bugünkü kuşak Paine'in yazılarını pek tanımasa ve onun çağdaş düşünce üzerinde neredeyse hiç etkisi olmasa da, geleceğin Amerikalıları onun eserini hak ettiği biçimde değerlendirecektir. Bundan eminim. Hakikat doğal yasalarla yönetilir ve inkâr edilemez. Paine hakikati özellikle açık ve güçlü bir tınıyla söyledi. Dolayısıyla zaman teraziyi dengeleyecektir.”

“Tom Paine'in hatırası bütün bunlardan daha uzun yaşayacaktır. Özgürlüğümüzün temellerini atmaya yardım eden — bu kadar güç bir davanın savunucusu olarak öne çıkan — hiçbir insan bu tür saldırılarla kalıcı olarak gölgelenemez. Tom Paine yurttaşları tarafından okunmalıdır. Onun şöhretini onların ellerine emanet ediyorum.”

“Alman ruhunun, »Alman İmparatorluğu« uğruna kökünün kazınması.”

“Demokratik kurumlar, tiranca arzuların o eski vebasına karşı karantina tesisleridir: bu bakımdan son derece yararlı ve son derece sıkıcı.”

“Demokrasiden geleceğe yönelik bir şey olarak söz ediyorum. Şimdiden bu adla anılan şey, eski yönetim biçimlerinden yalnızca yeni atlarla sürmesiyle ayrılır: Yollar hâlâ eski yollardır ve tekerlekler de hâlâ eski tekerleklerdir.”

“Bu arada söyleyeyim: Yahudi sorunu bütünüyle yalnızca ulusal devletler içinde vardır; çünkü buralarda onların faaliyet gücü ve daha yüksek zekâsı, uzun bir acı okulunda kuşaktan kuşağa biriktirdikleri tinsel ve istemsel sermaye, kıskançlık ve nefret uyandıracak ölçüde ağır basmak zorundadır; öyle ki bugün hemen bütün uluslarda -ve bunlar kendilerini ne kadar ulusal olarak doğururlarsa o kadar çok- Yahudileri her türlü kamusal ve içsel kötülüğün günah keçisi olarak mezbahaya götürme yolundaki yazınsal kabalık giderek yaygınlaşmaktadır.”

“Birbirine karşıt iki parti, sosyalist parti ile ulusal parti -ya da Avrupa'nın farklı ülkelerinde nasıl adlandırılıyorlarsa- birbirlerinin dengidir: İkisini de harekete geçiren güçler kıskançlık ve tembelliktir.”

“Devlet, bütün soğuk canavarların en soğuğudur. Soğuk yalan söyler; ve şu yalan kayar ağzından: "Ben, devlet, halkım."”

“Delilik tek tek bireylerde ender görülen bir şeydir – ama gruplarda, partilerde, halklarda, çağlarda kuraldır.”

“Küçük siyasetin zamanı geçmiştir: daha şimdiden gelecek yüzyıl, dünya egemenliği için kavgayı, — büyük siyasete zorlanmayı getiriyor.”

“İnsanın yapıldığı böylesine eğri odun parçasından tamamen düz bir şey yontulamaz.”

“Biz ılımlı, pragmatik bir halkız; teoriyle değil, pratikle daha rahat ederiz.”

“Quebec'e ayak bastığıma göre, sanırım Kanadalıyım diyebiliriz.”

“Hükümeti silah namlusuyla değil, sandık yoluyla değiştirme hakkı; belki de demokrasinin en iyi tanımı.”

“Amerika, Avrupa ve bütün medeniyet dünyası bilmelidir ki Türkiye halkı her medenî ve kabiliyetli millet gibi kayıtsız şartsız hür ve müstakil yaşamaya kesin karar vermiştir. Bu haklı kararı bozmaya yönelik her kuvvet, Türkiye'nin ebedî düşmanı kalır.”

“Artık Türkiye, din ve şeriat oyunlarına sahne olmaktan çok yüksektir. Bu gibi oyuncular varsa, kendilerine başka taraflarda sahne arasınlar.”

“Ben, 1919 yılı mayısı içinde Samsun'a çıktığım gün elimde maddî hiçbir kuvvet yoktu. Yalnız büyük Türk milletinin soyluluğundan doğan ve benim vicdanımı dolduran yüksek ve manevî bir kuvvet vardı. İşte ben bu millî kuvvete, bu Türk milletine güvenerek işe başladım.”

“Bir hükûmet iyi midir, fena mıdır? Hangi hükûmetin iyi veya fena olduğunu anlamak için, "Hükûmetten gaye nedir?" bunu düşünmek lazımdır. Hükûmetin iki hedefi vardır. Biri milletin korunması, ikincisi milletin refahını temin etmek. Bu iki şeyi temin eden hükûmet iyi, edemeyen fenadır.”

“Bir kelime ile ifade etmek gerekirse, diyebiliriz ki yeni Türkiye Devleti bir halk devletidir; halkın devletidir. Mazi kurumları ise bir şahıs devleti idi, şahıslar devleti idi.”

“Biz ne demokratlara ne de sosyalistlere benzemeyiz. Yönetim tarzımız ne demokrat hükûmetlerinkine ne de sosyalistlerinkine eşdeğerdir. Biz kendi kendimize benzemekle övünürüz.”

“Bizi yanlış yola sevk eden kötü yaradılışlılar, çok kere din perdesine bürünmüşler, saf ve temiz halkımızı hep din kuralları sözleriyle aldatagelmişlerdir. Tarihimizi okuyunuz, dinleyiniz… Görürsünüz ki milleti mahveden, esir eden, harap eden fenalıklar hep din örtüsü altındaki küfür ve kötülükten gelmiştir.”

“Bizim devlet idaresindeki ana programımız, Cumhuriyet Halk Partisi programıdır. Bunun kapsadığı prensipler, idarede ve siyasette bizi aydınlatıcı ana hatlardır. Fakat bu prensipleri, gökten indiği sanılan kitapların dogmalarıyla asla bir tutmamalıdır. Biz, ilhamlarımızı, gökten ve gaipten değil, doğrudan doğruya hayattan almış bulunuyoruz. Bizim yolumuzu çizen; içinde yaşadığımız yurt, bağrından çıktığımız Türk milleti ve bir de milletler tarihinin bin bir facia ve ıstırap kaydeden yapraklarından çıkardığımız neticelerdir.”

“Bizim milletimiz esasen demokrattır. Kültürünün, geleneklerinin en derin maziye ait evreleri bunu doğrular.”

“Bugünkü hükûmetimiz, devlet örgütümüz doğrudan doğruya milletin kendi kendine, kendiliğinden yaptığı bir devlet örgütü ve hükûmettir ki onun ismi Cumhuriyettir. Artık hükûmet ile millet arasında mazideki ayrılık kalmamıştır. Hükûmet millettir ve millet hükûmettir. Artık hükûmet ve hükûmet mensupları kendilerinin milletten ayrı olmadıklarını ve milletin efendi olduğunu tamamen anlamışlardır.”

“Bugünkü manzaramız aşağı yukarı, bir diktatör manzarasıdır… Ben öldükten sonra arkamda kalacak müessese bir istibdat müessesesidir. Ben ise millete miras olarak bir istibdat müessesesi bırakmak ve tarihe o suretle geçmek istemiyorum.”

“Bütün dünya bilsin ki benim için bir taraflılık vardır: Cumhuriyet taraftarlığı, fikri ve içtimai inkılap taraftarlığı. Bu noktada, yeni Türkiye topluluğunda bir ferdi, hariç düşünmek istemiyorum.”

“Cumhuriyet, ahlâkî fazilete dayanan bir idaredir. Cumhuriyet fazilettir. Sultanlık, korku ve tehdide dayanan bir idaredir. Cumhuriyet idaresi faziletli ve namuslu insanlar yetiştirir. Sultanlık, korkuya ve tehdide dayandığı için korkak, alçak, sefil ve rezil insanlar yetiştirir. Aradaki fark bunlardan ibarettir.”

“Cumhuriyet idaresini, Cumhuriyetten söz etmeksizin millî hâkimiyet esasları içinde her an Cumhuriyet'e doğru yürüyen şekilde toplamaya çalışıyorduk.”

“Cumhuriyeti, onun gereklerini yüksek sesle anlatınız. Cumhuriyet ilkelerini sevdiriniz. Bunu kalplere yerleştirmek için hiçbir fırsatı ihmal etmeyiniz.”