Felsefe üzerine sözler

“Asla, maksimimin genel bir yasa olmasını isteyebileceğim şekilde davranmaktan başka türlü davranmamalıyım.”

“İnsan aklı, burada da saf kullanımının her yerinde olduğu gibi, eleştiriden yoksun kaldığı sürece, tek doğru yolu bulmayı başarmadan önce elbette bütün yanlış yolları denemiştir.”

“İnsanın iyi bir yaşam sürüşünün dışında, Tanrı'yı hoşnut etmek için yapabileceğini sandığı her şey, yalnızca din kuruntusu ve Tanrı'ya sahte hizmettir.”

“Yükümlülüğün ne olduğunu genel olarak dile getiren kategorik imperatif şudur: Aynı zamanda genel bir yasa olarak geçerli olabilecek bir maksime göre eyle.”

“Başlangıçta bilinçlilik ölçütünün değerini epeyce düşük görme eğilimindeyiz. Ama bunda haksızlık ederiz. Bu tıpkı yaşamımız gibidir; çok değerli değildir, ama sahip olduğumuz her şeydir.”

“Akıl ve mantığın halledemeyeceği mesele yoktur.”

“Beni görmek demek mutlaka yüzümü görmek değildir. Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu kafidir.”

“Bütün ilerlemeler, insan fikrinin eseridir. Fikri harekete getirmek, birinci işimiz olmalıdır. Bir kere millet benliğine hâkim olsun ve düşünebilsin, yeter! Başlangıçta hatalı düşünse de, az zaman sonra bu hatayı düzeltebilir. Fikir bir kere faaliyete başladı mı, her şey yavaş yavaş düzene girer ve düzelir. Fikrin serbest hareketi ise, ancak ferdin düşündüğünü serbest olarak söylemek, yazmak ve verdiği karara göre her türlü girişimde bulunmak serbestisine sahip olmakla mümkündür.”

“Kültür dediğimiz zaman, bir insan topluluğunun devlet hayatında, fikir hayatında, iktisat hayatında yapabilecekleri şeylerin toplamını kastediyoruz ki, medeniyet de bundan başka bir şey değildir.”

“Kültür sınavımızı, yeni ve modern esaslara göre, teşkilatlandırmaya durmadan devam ediyoruz. Türk Tarih ve Dil çalışmaları büyük inanla beklenilen ışıklı verimlerini şimdiden göstermektedir.”

“Daire, ortasında delik olan yuvarlak düz bir çizgidir.”

“O benim için bir yabancı, ama son derece dikkate değer bir adam — ve ben de ötekiyim. İkimiz birlikte tüm bilgiyi kapsıyoruz; o bilinebilecek her şeyi biliyor, ben de gerisini.”

“Âdem'in mizacı, Tanrı'nın bu gezegendeki bir insana verdiği ilk emirdi. Ve Âdem'in asla itaatsizlik edemeyeceği tek emirdi. Şöyle diyordu: "Zayıf ol, su ol, karaktersiz ol, kolayca ikna edilebilir ol." Sonraki emir, yani meyveden uzak durma emri, kesinlikle çiğnenecekti. Âdem'in kendisi tarafından değil, onun yaratmadığı ve denetleyemediği mizacı tarafından.”

“İsa insanları kurtarmak için öldü; ölümsüz biri için küçük bir şey bu ve zaten pek fazla kişiyi de kurtaramadı. Ama insan ırkı uğruna lanetlenmiş olsaydı, bu bir tanrıya yakışır büyüklükte bir eylem olur ve bütün ırkı kurtarırdı. Gerçi neden biri insan ırkını kurtarmak ya da lanetlemek istesin ki? Tanrı onunla birlikte olmayı ister mi? Şeytan ister mi?”

“Yeter, yeter, yeter! Daha fazla söyleme! Hepsini bir araya topla! Yaradan'ın İtalya'yı Michelangelo'nun tasarımlarıyla yarattığını söyle!”

“Olmak ya da olmamak; işte yalın hançer.”

“Çince'de "kriz" kelimesi iki karakterden oluşur; biri tehlikeyi, diğeri fırsatı temsil eder.”

“Bu gözlemin anlamı, onu uygulamakta yatar.”

“Bir Akıl bilgeliği vardır ve … bir de Kalp bilgeliği vardır.”

“Modern psikoloji, İsa'nın yüzyıllar önce öğrettiği şeyi kabul etmektedir: Nefret kişiliği böler, sevgi ise şaşırtıcı ve kaçınılmaz bir biçimde onu birleştirir.”

“Büyük şeyleri küçük şeylerle karşılaştırmak.”

“Seni nasıl bir çılgınlık ele geçirdi!”

“Hepimiz her şeyi yapamayız.”

“Bana kırlar ve vadilerde akan dereler yeter; ırmakları ve ormanları seveyim, şöhretsizce.”

“Ne mutlu, şeylerin nedenlerini bilmeyi başarabilene.”

“Gerçekleri karanlıkla sararak.”

“Ey ruhlar üzerinde hüküm süren tanrılar, sessiz gölgeler, Kaos ve Phlegethon, gecenin sessizliğinde uzanan yerler; duyduklarımı açıkça söylemek bana nasip olsun: sizin iradenizle, derin toprakta ve karanlığa gömülmüş şeyleri açığa vurmak.”

“Uyku, Ölüm'ün öz kardeşidir.”

“Zihin kütleyi harekete geçirir.”

“Uykunun ikiz kapısı vardır; bunlardan birinin boynuzdan olduğu söylenir, gerçek gölgelere oradan kolay bir çıkış verilir, diğeri parlak fildişinden yapılmıştır, ama ölüler yalan düşleri gökyüzüne oradan gönderirler.”