Bilim üzerine sözler

“En azından matematiğin temel ilkelerini anlayacak kadar ilerlemediğim için derin bir pişmanlık duydum, çünkü bu yetiyle donatılmış insanlar sanki fazladan bir duyuya sahip gibi görünüyorlar.”

“Bay Darwin, o kadar çok mektup aldığını ve hepsine cevap veremeyeceğini söylememi rica ediyor. Evrim kuramının Tanrı inancıyla bütünüyle bağdaşabilir olduğunu düşünüyor; ancak şunu hatırlamalısınız ki farklı insanlar, Tanrı'dan ne anladıkları konusunda farklı tanımlara sahiptir.”

“Bir sülükayaklıdan, daha önce hiç kimsenin nefret etmediği kadar nefret ediyorum; yavaş giden bir gemideki bir denizci bile bu kadar nefret etmemiştir.”

“Neredeyse ikna oldum (başlangıçta sahip olduğum görüşün tamamen aksine) ki türler değişmez değildir (bu, bir cinayeti itiraf etmek gibidir).”

“Sık sık, canlı bir organizmanın ilk kez ortaya çıkması için gerekli bütün koşulların, geçmişte var olmuş olabilecek koşulların hepsinin, bugün de mevcut olduğu söylenir. Ama eğer (ve ah! ne büyük bir eğer!) her türlü amonyak ve fosforik tuzların, ışığın, ısının, elektriğin vb. bulunduğu küçük, ılık bir gölette, daha karmaşık değişimlere uğramaya hazır bir protein bileşiğinin kimyasal olarak oluştuğunu düşünebilseydik, bugün böyle bir madde anında yutulur ya da emilirdi; oysa canlı yaratıklar oluşmadan önce durum böyle olmazdı.”

“Her ne kadar kitabın asıl kısmının henüz dörtte birinden fazlasını okumamış olsam da, beni bundan daha çok ilgilendiren bir şey nadiren okudum. Daha önce gördüğüm alıntılardan Aristoteles'in değerine dair yüksek bir fikrim vardı, ama ne kadar harikulade bir adam olduğuna dair en ufak bir fikrim bile yokmuş. Linnaeus ve Cuvier, çok farklı şekillerde de olsa benim iki tanrımdı; fakat yaşlı Aristoteles'in yanında onlar ancak okul çocuklarıydı.”

“Teorilerin yeni bir bakışın ve yeni olguların ışığında yeniden yorumlanması için zaman her zaman olgundur. Bilimin asıl alanı da budur.”

“Ayrıca Edinburgh'daki hastanede iki kez ameliyathaneye katıldım ve biri bir çocuk üzerinde olan iki çok kötü ameliyat gördüm; fakat daha tamamlanmadan koşarak çıktım. Bir daha da hiç gitmedim, çünkü beni bunu yaptırmaya yetecek kadar güçlü bir teşvik neredeyse olamazdı; bu, kloroformun o mübarek günlerinden çok önceydi. Bu iki vaka uzun yıllar boyunca zihnimi rahatsız etti.”

“Matematiğe giriştim, hatta 1828 yazında özel bir öğretmenle (çok sıkıcı bir adamdı) Barmouth'a gittim, ama çok yavaş ilerledim. Bu iş bana tiksinti veriyordu; bunun başlıca nedeni, cebrin ilk adımlarında hiçbir anlam göremememdi. Bu sabırsızlık çok aptalcaydı ve sonraki yıllarda, en azından matematiğin büyük temel ilkelerinden bir şeyler anlayacak kadar ilerlemediğim için derin bir pişmanlık duydum; çünkü bu yetiyle donanmış insanlar fazladan bir duyuya sahip gibi görünüyor.”

“Bilim, olguları gruplandırarak onlardan genel yasaların ya da sonuçların çıkarılabilmesini sağlamaktan ibarettir.”

“Bütün bunlar ne kadar hırslı olduğumu gösteriyor; ama sanırım doğruyu söyleyebilirim ki sonraki yıllarda, dostlarım olan Lyell ve Hooker gibi kişilerin takdirini son derece önemsememe rağmen, genel kamuoyunu pek umursamadım. Kitaplarım hakkında olumlu bir eleştiri ya da yüksek satış rakamlarının beni çok memnun etmediğini söylemek istemiyorum; ama bu haz geçiciydi ve eminim ki şöhret kazanmak için rotamdan bir santim bile sapmadım.”

“Ayrıca yıllar boyunca altın bir kural izledim: Ne zaman yayımlanmış bir olgu, yeni bir gözlem ya da düşünce genel sonuçlarıma aykırı düşseydi, onu mutlaka ve derhal not ederdim; çünkü deneyimlerimle görmüştüm ki bu tür olgular ve düşünceler, lehte olanlardan çok daha kolay akıldan çıkıyor. Bu alışkanlık sayesinde, görüşlerime karşı öne sürülen itirazların en azından fark etmediğim ve yanıtlamaya çalışmadığım pek azı oldu.”

“Bu beni şu gözlemi yapmaya götürüyor: Eleştirmenlerim neredeyse her zaman bana karşı dürüst davranmışlardır; bilimsel bilgisi olmayanları ise dikkate değer bulmayarak geçiyorum.”

“Umarım zihnim belirgin ölçüde zayıflamadan önce ölürüm.”

“Bazı eleştirmenlerim şöyle dedi: "Ah, iyi bir gözlemcidir ama akıl yürütme yeteneği yoktur." Bunun doğru olabileceğini sanmıyorum, çünkü Türlerin Kökeni baştan sona uzun bir argümandır ve az sayılamayacak kadar yetkin insanı ikna etmiştir. Hiç kimse bir miktar akıl yürütme yeteneği olmadan onu yazamazdı.”

“Yargılayabildiğim kadarıyla, başkalarının izinden körü körüne gitmeye eğilimli değilim. Zihnimi özgür tutmak için sürekli çaba gösterdim; öyle ki, ne kadar sevilirse sevilsin (ve her konuda bir hipotez kurmaktan kendimi alamıyorum), gerçeklerin ona aykırı olduğu gösterilir gösterilmez herhangi bir hipotezden vazgeçeyim. Aslında bu şekilde davranmaktan başka seçeneğim yoktu, çünkü Mercan Resifleri dışında, zaman içinde terk edilmesi ya da büyük ölçüde değiştirilmesi gerekmeyen tek bir ilk hipotezi bile hatırlayamıyorum. Bu da doğal olarak beni, karma bilimlerde tümdengelimli akıl yürütmeye büyük ölçüde güvenmemeye yöneltti.”

“Kuram, iyi gözlenmiş olgular olmadan değersizdir; fakat olgular da onları alacak kuram çerçevesi olmadan işe yaramaz.”

“Eski bilimsel işaret levhaları bir kenara atıldı ve Erasmus, Evrim'i gösteren yeni bir levha diken öncülerden biriydi. İki kuşak sonra, yeni bilgiler üzerine inşa edilmiş yeni fikirleri ifade etme sırası torunu Charles'a geldi. Eski işaret levhalarını düzeltme sırası ondaydı ve büyükbabasınınki, yeniden boyadığı levhalardan biriydi. Daha yeni işaret levhasında yine Evrim kelimesi vardı, ancak oraya nasıl ulaşılacağını gösteren bir işaret olarak Doğal Seçilim'i ekledi. Herhangi bir nihai hedefe yönlenmekten daha önemlisi, haritanın nasıl okunacağına dair verilen açık kılavuzdu.”

“İnsan kibriyle kendini bir tanrının müdahalesine layık büyük bir eser sanır. Onu hayvanlardan yaratılmış saymak daha alçakgönüllü ve bence daha doğrudur.”

“Bazen genel ve popüler eserlerin bilimin ilerlemesi için neredeyse özgün çalışmalar kadar önemli olduğunu düşünüyorum.”

“Uyduların, gezegenlerin, güneşlerin, evrenin, hatta tüm evren sistemlerinin yasalarla yönetilmesine izin verebiliriz; ama en küçük böceğin, bir anda özel bir müdahaleyle yaratılmış olmasını isteriz… Yetilerimiz, bir Evrenden çok bir böceğin harika yapısını tanımaya daha uygundur.”

“Şeytanın bir papazı, doğanın beceriksiz, savurgan, hata yapan, aşağılık ve dehşet verici derecede zalim işleri üzerine ne büyük bir kitap yazabilirdi!”

“Spekülasyonlarımın gerçek bilimin sınırlarının oldukça ötesine geçtiğinin tamamen farkındayım… Az sayıda türü olan cins ve familyaların (yani yok oluştan kaynaklanan) dar ve kopuk yayılış alanlarına sahip olmaya eğilimli olacağı (her zaman zorunlu olmasa da) sonucuna vardım. Belki neyi kastettiğimi anlamayacaksın ve bunu uzun uzadıya anlatmaya değmez — ama ben yok oluşu küçük cinslerin ve kopuk yayılış alanlarının ortak nedeni olarak görüyorum; bu yüzden, eğer uslu davranırlarsa ve doğa yalan söylemediğine göre, birlikte gitmeleri gerekir!”

“Heyhat! Bir bilim insanının hiçbir arzusu, hiçbir bağlılığı olmamalı — yalnızca taştan bir kalbi olmalı.”

“İyiliksever ve her şeye gücü yeten bir Tanrı'nın, İchneumonidae familyasını tırtılların canlı bedenleri içinde beslenmeleri ya da bir kedinin farelerle oynaması gibi şeyleri bilinçli olarak tasarlamış olacağına kendimi inandıramıyorum.”

“Hayvanlar üzerinde yapılan fizyolojik deney, gerçek araştırma için meşrudur; ancak salt iğrenç ve tiksindirici merak için değil.”

“Şu anda makalelerinize teori katmakta çok ölçülü olmanın yararını öneririm (ben eskiden jeolojide bu yoldan çok hata ettim): teorinin gözlemlerinize yön vermesine izin verin, ancak şöhretiniz iyice yerleşene dek teori yayımlamakta ölçülü olun. Bu, insanların gözlemlerinizden şüphe etmesine yol açar. R. Brown ne kadar ender olarak teoriye dalmıştır: belki de fazlasıyla ender! Çok fazla çalışmayın ve çalışmanız çoğunluk tarafından takdir edilmediği için cesaretiniz kırılmasın.”

“Owen kitabımın 10 yıl içinde unutulacağını söylüyor; belki de öyle olur, ama böyle bir liste [prestijli bilimsel destekçiler listesi] varken konu unutulmayacaktır, bundan eminim.”

“Tavus kuşunun kuyruğundaki bir tele her bakışımda içim bulanıyor!”

“Şu anda yaşamın kökenini düşünmek büsbütün saçmalık; maddenin kökenini düşünmek de bundan farksız olurdu.”